Waar zit het vuil op een pilaar eigenlijk?
Op het bovenblad, op de onderste rand en op de kant die naar het raam wijst. Het bovenblad vangt stof plus alles wat er staat: kringen van een vaas, een druppel water die is opgedroogd, een plantenpot die vocht doorgeeft. De onderrand krijgt schoenzolen, de dweil en de mond van de stofzuiger tegen zich aan. En op de zonzijde plakt stof sneller vast, omdat de warmte er een dun vetlaagje van maakt.
Bij een pilaar met een blad van natuursteen is dat bovenvlak het kwetsbaarst. De pilaar Claremont met travertine blad heeft bovenop een steenoppervlak van 37 bij 37 cm; alles wat je daar neerzet, staat op poreus materiaal. Een glazen vaas die je na het water geven terugzet, laat een randje achter dat na een paar weken niet meer wegveegt.
Staat de sokkel op een vloerkleed, dan komt er pluis bij. Kleedvezels laten stof los dat blijft hangen op de onderste centimeters van de zuil, precies waar je met een doek niet vanzelf komt. Als je nog moet kiezen tussen een rond en een rechthoekig vloerkleed, kijk dan ook even naar de rand: een kleed dat tot vlak tegen de pilaar loopt, betekent dat je hem elke keer moet optillen om eronder te komen.
Nog een plek die niemand meerekent: de bovenkant zelf, gezien van boven. Een sokkel van kniehoogte kijk je nooit van bovenaf aan, dus je ziet het stof pas als de zon er schuin op valt of als je de vaas eraf haalt. Zet daarom bij het schoonmaken alles wat erop staat even op de grond in plaats van eromheen te vegen.
Hoe reinig je travertijn, marmer en steenlook?
Met lauw water, een zachte microvezeldoek en niets anders, tenzij er echt een vlek zit. Nawrijven met een droge doek is belangrijker dan wat je in het water doet: steen dat aan de lucht opdroogt, krijgt kalkstrepen van het leidingwater zelf.
Wat je weglaat is de korte lijst die telt. Geen azijn, geen citroen, geen badkamerreiniger en geen allesreiniger met een zuur erin. Kalksteen en travertijn reageren daarop en worden dof op de plek waar het middel heeft gestaan. Dat is niet terug te poetsen. Voor de achtergrond bij die materialen is er een apart stuk over travertijn en kalksteen, en het onderhoud van steen in huis staat uitgebreider in marmer en natuursteen onderhouden.
Let op dat dit advies niet opgaat voor steenlook. Veel decoratieve zuilen zien eruit als marmer maar zijn het niet: er zit een gespoten laag over ijzer of MDF. Daar helpt een steenreiniger niets en een schuursponsje maakt de glans juist stuk. Twijfel je, dan zegt gewicht genoeg. Een echte stenen plaat voelt koud en zwaar aan; een coating heeft kamertemperatuur.
Wat doe je met metaal, glas en gelakte zuilen?
Eerst droog, dan pas vochtig. Stof is schuurmiddel: veeg je met een natte doek over een goudkleurige coating, dan schuur je de zandkorreltjes mee over de laklaag. Neem dus eerst het losse stof af met een droge microvezeldoek en ga daarna pas met een licht vochtige doek over het oppervlak.
Goudkleurig metaal is bijna nooit massief messing maar een dunne afwerking. Daar mag geen metaalpoets op, want die schuurt de kleurlaag weg en dan komt het grijze basismetaal tevoorschijn. Hoe je met die afwerking omgaat staat in het stuk over messing en goudkleurig metaal onderhouden.
Glas vraagt om richting. De pilaar Weston met twee rookglazen bladen is 91 cm hoog en heeft naast het bovenblad ook een plateau onderin. Dat onderste blad wordt zelden aangeraakt en vangt daardoor juist het meeste stof, plus wat er van boven af valt. Poets glas in één richting en niet in rondjes, dan zie je de strepen die overblijven meteen en kun je ze in dezelfde haal wegnemen. Meer over glasoppervlakken lees je in glaswerk en kristal onderhouden.
Bij een gedraaid of geribbeld frame komt een doek niet in de groeven. Een droge kwast met zachte haren wel, en die haalt het stof eruit zonder dat je aan het metaal trekt.
Hoe vaak moet het, en wat scheelt het meeste werk?
Het bovenblad wekelijks droog afnemen, de rest van de zuil één keer per maand, en een grondige beurt per seizoen. Dat is minder werk dan het klinkt, omdat je bij het wekelijkse rondje alleen het vlak aanraakt waar de vaas op staat.
Het meeste scheelt wat je eronder legt. Een vilten of kurken onderzetter tussen vaas en blad houdt condens weg en voorkomt de kring waar deze hele schoonmaakronde meestal om begint. Zet een pot met een levende plant nooit rechtstreeks op steen, ook niet met een schotel eronder die aan de rand net zo breed is als de pot: het water dat over de schotelrand kruipt komt alsnog op het blad.
Er is één moment waarop het misgaat bij bijna iedereen: de najaarswissel, wanneer de takken uit de vaas gaan en er verse bloemen of een nieuwe opmaak in komt. Dan staat er water op het blad, blijft er een blaadje plakken en droogt dat een week lang in. Wissel de inhoud van een vaas daarom nooit boven de sokkel, maar draag hem naar de keuken. Het kost twintig stappen en scheelt een vlek die je er later met geduld uit moet trekken.
Verplaats bij de seizoensbeurt de zuil één keer helemaal, ook als hij zwaar is. Vuil verzamelt zich in de smalle strook tussen sokkel en plint, en daar zie je pas hoeveel er ligt als je hem opzij zet. Wil je het aantal plekken waar stof zich verzamelt in huis sowieso terugbrengen, dan geeft stof in huis minder krijgen daar een bredere aanpak voor.
Zoek je een zuil waarvan het onderhoud bij je huishouden past, kijk dan bij de pilaren en sokkels naar de bovenkant en niet alleen naar de vorm. Een dicht, gecoat blad veeg je in tien seconden schoon; open natuursteen vraagt aandacht maar veroudert mooier. Welke hoogte en vorm bij welke plek horen, staat in een pilaar of sokkel kiezen, en wat er bovenop kan in een schelpenvaas op een pilaar.
