Het meeste stof komt uit de kamer zelf
Een klein deel waait naar binnen: zand van de stoep, pollen, roet van de straat. De rest maakt het huis zelf aan. Vezels die loslaten uit tapijt, plaids en gordijnen, huidschilfers, haren van mensen en huisdieren, papierstof van boeken en post, kruimels die uiteenvallen tot poeder.
Dat verklaart waarom een kamer vol textiel sneller stoft dan dezelfde kamer met een houten vloer en twee kussens. Reken het even door. Een vloerkleed van 300 bij 400 cm met een poolhoogte van 1 cm legt twaalf vierkante meter zacht materiaal op je vloer. Elke voetstap drukt die pool samen en laat hem weer opveren, en bij elke veerbeweging gaat er lucht doorheen die vezels meeneemt.
Dat is trouwens geen argument tegen vloerkleden. Een kleed vangt ook stof dat anders langs de plinten door de kamer trekt, en het scheelt hoorbaar in de galm van een ruimte, zoals het stuk over een kamer die galmt laat zien. Het kleed bepaalt alleen wel het ritme van je stofzuigbeurten.
Dezelfde rekensom geldt voor de rest van het zachte spul in een kamer. Gordijnen over de volle wandbreedte, een bank met een geweven stof, drie plaids over de leuning en vijf sierkussens: samen is dat al gauw meer textieloppervlak dan de vloer. Bij een huishouden met een hond of een kat komt daar nog haar bij dat zich in precies diezelfde vezels vastzet.
Wat stof vasthoudt en wat het weer loslaat
Stof blijft liggen op alles wat ruw, geribbeld of open is, en glijdt van alles wat glad en dicht is. Dat verschil bepaalt hoeveel minuten per maand een object je kost.
Aan de vasthoudende kant staan geweven linnen, bouclé, rotan, ongelakt hout met een open nerf, geribbelde meubelfronten, boekenruggen, plooien in gordijnstof en kunstbloemen met veel kleine blaadjes. Aan de andere kant glas, keramiek, marmer, glad afgewerkt hout en metaal. Een marmeren knoopsculptuur van 26 bij 20 bij 9 cm is met één haal van een droge doek weer schoon. Een gevlochten object van dezelfde omvang vraagt een kwast of een zachte borstel.
Voor de twee groepen die het vaakst vergeten worden staat het uitgebreide verhaal al elders op deze blog: het stofvrij houden van zijdebloemen en boeketten en het onderhoud van kunstplanten en kunstbomen. Rookglas en hoogglans laten stof wel los, maar tonen elke veeg; daarvoor is er een apart stuk over streeploos werken op glanzende oppervlakken.
Het gaat dus om verdelen. Houd de ruwe materialen waar je ze wilt voelen, op de bank en op de vloer, en houd de vlakken op ooghoogte glad. Daar kijk je het vaakst naar en daar valt een grijs waas het eerst op. Lampenkappen zijn in dat opzicht de blinde vlek van veel woonkamers: een stoffen kap staat op ongeveer 70 tot 80 cm hoogte op een dressoir en vangt van bovenaf alles op wat er neerdaalt, terwijl je er van opzij nooit tegenaan kijkt.
Open planken zijn werk, deuren zijn dat niet
Een open legplank vangt stof over de volle diepte en over alles wat erop staat. Bij een wandkast van 220 cm met vier open legplanken betekent afstoffen dus vier vlakken leeghalen, afnemen en terugzetten, met alle objecten los in de hand. Achter de vier deuren van de onderkast gebeurt niets.
Datzelfde meubel laat ook zien hoe je het oplost, want het combineert de twee. Open waar je iets wilt laten zien, dicht waar je alleen iets wilt bewaren. Een compact dressoir van 90 cm breed en 86 cm hoog met twee linnen deuren verstopt de hele inhoud van een la-eiland achter twee fronten en heeft bovenop maar één vlak dat je bijhoudt.
De verhouding die in de praktijk werkt: hooguit een derde van je opbergruimte open, de rest achter deuren. Wordt het meer, dan verandert stoffen van een taak van tien minuten in een middag. In de rest van de kasten en dressoirs hoeft niemand mee te kijken. Over wat er dan wél open mag staan gaat het stuk over opbergen in het zicht.
De volgorde: hoog beginnen, stofzuigen als laatste
Stof valt. Alles wat je van een hoge kast veegt komt op de plank eronder terecht, en wat je van die plank veegt komt op de vloer. Werk daarom van boven naar beneden en houd de vloer voor het laatst.
- Begin bij het hoogste vlak in de kamer: de bovenkant van een kast van 210 of 220 cm, de bovenrand van lijsten, de bovenkant van lampenkappen.
- Ga naar de middenzone: open planken, het blad van het dressoir, de vensterbank, de tv-wand.
- Dan de lage vlakken: salontafel, bijzettafels, plinten, poten van meubels.
- Stofzuig pas daarna, en wacht na het stoffen een kwartier tot twintig minuten. Wat je hebt opgewerveld is dan neergedaald en gaat in één keer mee.
Gebruik een licht vochtige microvezeldoek in plaats van een droge plumeau. Droog vegen verplaatst het stof vooral naar de lucht, waarna het een halve dag later weer op hetzelfde blad ligt. Op hout en natuursteen knijp je de doek eerst goed uit; op marmer en travertin gebruik je geen schoonmaakmiddel met zuur.
Zuig een vloerkleed in twee richtingen, kruislings over de pool, en loop de randen apart na met het smalle mondstuk. Daar hoopt het fijne stof zich op omdat de zuigmond er in één beweging overheen gaat. Voor vlekken en dieper vuil is er een apart stuk over het schoonmaken van een vloerkleed.
Neem textiel mee in hetzelfde rondje. Kussenhoezen en plaids die af en toe meedraaien in de was geven minder vezel af, en het onderhoud van sierkussens en plaids kost per keer weinig tijd.
Over luchtreinigers tot slot: een apparaat met een HEPA-filter haalt zwevende deeltjes uit de lucht, wat merkbaar is voor wie allergisch is voor huisstofmijt of pollen. Het haalt niets weg dat al op een plank ligt en het vervangt geen enkele veeg. Reken bovendien op één kamer per apparaat, met de deur dicht en vijftien tot dertig centimeter vrije ruimte rondom de inlaat, en op filters die je periodiek vervangt.
