Past een schelpenvaas eigenlijk op een pilaar?
Ja, zolang de voet van de vaas ruim binnen het blad van de pilaar blijft en de vaas zelf niet zo hoog is dat je er alleen nog tegenaan kijkt. Dat zijn de twee voorwaarden, en de eerste is de belangrijkste.
Neem de pilaar Claremont met travertine blad: 37 bij 37 cm bovenblad, 90 cm hoog. Daar hoort een vaas op die duidelijk smaller is dan dat blad, zodat er rondom een rand steen zichtbaar blijft. Die rand is wat je oog leest als bedoeld; zonder rand lijkt het alsof de vaas is blijven staan.
De vorm van het blad telt daarbij mee. Een ronde vaas op een vierkant blad laat vier hoeken steen zien en dat leest rustig; een vierkante vaas op datzelfde blad moet je recht uitlijnen, want een paar graden scheef valt meteen op. Bij een rond blad speelt dat niet en kun je de vaas draaien tot de mooiste schelpenpartij naar voren staat.
Waar het misgaat is bij de grote formaten. Een schelpenvaas van 40 cm doorsnede en 77 cm hoog steekt over dat blad heen en komt bovendien op ruim anderhalve meter uit. Zo'n vaas is gemaakt voor de vloer, waar je hem van boven ziet en waar het parelmoer het daglicht vangt. Op een pilaar wordt hij topzwaar en oogt het geheel als een paal met een pot erop.
Welke pilaarhoogte hoort bij welke vaas?
Begin bij de vorm van de vaas, niet bij de hoogte van de pilaar. Een lage, brede schelpenvaas moet hoog staan, omdat de binnenkant meedoet. Een hoge, smalle vaas moet juist laag staan, omdat je anders alleen de onderhelft ziet.
De schelpenvaas mother of pearl in zilver van 19 bij 19 cm en 16 cm hoog is een goed voorbeeld van het eerste type. Op een pilaar van 90 cm komt de rand net onder ooghoogte uit en kijk je er nog in, waardoor de parelmoerglans aan de binnenkant meetelt. Zet dezelfde vaas op een verhoging van 60 cm en je kijkt erop neer; dan zie je een schijf en verdwijnt hij tegen de vloer.
Hoe je de optelsom van vaashoogte plus pilaarhoogte per kamer aanpakt, en welke totale hoogte in een zithoek anders uitpakt dan in een hal, staat uitgewerkt in het stuk over de sokkel en de pilaar.
Waarom werkt dit beter dan dezelfde vaas op een kast?
Op een pilaar staat de vaas vrij en van vier kanten zichtbaar. Op een dressoir staat hij tegen een wand, meestal naast drie of vier andere dingen, en dan concurreert hij met zijn buren in plaats van dat hij het beeld draagt.
Dat is dezelfde reden waarom een object op een stapel boeken of een standaard opeens wél gezien wordt: het komt los van het vlak eronder. Waarom die kleine verhoging zoveel doet, staat kort uitgelegd in het stuk over decoratie op een verhoging. Een pilaar is daarvan de volledige versie, met negentig centimeter in plaats van vijf.
In een woonkamer waar de televisiewand en het dressoir allebei vol staan, is een pilaar in de tegenoverliggende hoek vaak het enige plekje dat nog leeg te houden is. Daar hoeft niets bij: geen kaars, geen lijstje, geen tweede schaal. Zodra er iets naast komt te staan is het geen sokkel meer maar een bijzettafel, en dan begint het verzamelen opnieuw.
Er zit ook een prijs aan. Alles wat vrij staat wordt van alle kanten beoordeeld, dus een vaas met één mooie kant en een doffe achterkant valt op een pilaar meteen door de mand. Schelpenvazen hebben dat probleem zelden, omdat ze rondom met de hand zijn bekleed, maar bij een geglazuurde vaas met een naad is het het eerste wat je ziet.
Waar in de kamer zet je die combinatie neer?
Tegen een gesloten wand, in een hoek of naast een deuropening. Niet midden in de looproute en niet naast de bank waar iemand met een been langs schuift.
Een pilaar neemt weinig vloer in beslag, en juist daarom onderschat je hoe kwetsbaar hij staat. Een voetafdruk van 37 bij 37 cm draagt makkelijk een vaas, maar bij een duw van een hond, een stofzuiger of een kind kantelt het geheel. De veiligste plekken zijn de hoek tussen twee wanden, de nis naast een schouw, en het stuk wand tussen twee deuren waar toch niemand langsloopt.
Een tweede overweging is de achtergrond. Een schelpenvaas met parelmoer op een lichte, egale wand leest als een silhouet met glans; voor een raam wordt hij een donkere vorm tegen het licht. Waar een schelpenvaas als blikvanger wel en niet werkt is uitgebreid beschreven in dit stuk over de schelpenvaas als blikvanger.
Wat doet het licht met de schelpenlaag?
Parelmoer heeft licht van opzij nodig. Een spot recht van boven laat het oppervlak vlak en grijs worden, omdat elke schelp dan dezelfde reflectie geeft en het mozaïek zijn diepte verliest. Van opzij gebeurt het omgekeerde: de ene schelp licht op, de andere niet, en het patroon gaat leven.
Praktisch betekent dat een lamp op ongeveer dezelfde hoogte als de vaas, op een meubel in de buurt in plaats van aan het plafond. Een tafellamp op een kast schuin achter de pilaar werkt beter dan wat er ook aan het plafond hangt; hoe je zo'n lamp op een kast plaatst zonder dat het licht in je ogen schijnt, lees je in het stuk over licht op een dressoir.
Er is één lichtsituatie die je beter vermijdt: een inbouwspot pal boven de pilaar. Dat is precies wat installateurs standaard doen bij een nis, en het levert een harde ring licht op het blad op met een schaduw onder de vaas die hem korter laat lijken dan hij is. Als die spot er al zit, draai hem dan een slag zachter of schakel hem apart en laat het werk doen door een lamp op ooghoogte.
Daglicht doet in de loop van de dag hetzelfde werk gratis. Staat de pilaar op ruim een meter van een zijraam, dan verschuift de glans van ochtend naar avond over het oppervlak, en dat is precies het effect waarvoor je zo'n vaas koopt. Recht voor het raam gebeurt dat niet; daar is het de hele dag tegenlicht.
In de pilaren en sokkels staan modellen in travertijn, marmerlook, hout en glas, in hoogtes die van salontafelniveau tot ruim boven heuphoogte lopen. Kies eerst de hoogte die bij je vaas hoort, en pas daarna de kleur die bij de kamer past.
