Stap een: het raam, daarna van boven naar beneden
Begin bij het glas. Een winter aan regen, condens en stookstof laat een waas achter die je pas opmerkt als hij eraf is. Twee ramen lappen kost een halfuur en verandert meer aan een kamer dan een hele middag stofzuigen.
Daarna werk je per kamer van boven naar beneden, want stof valt. De volgorde die in de praktijk het minste dubbel werk oplevert: lampen en lampenkappen, bovenkanten van kasten, ooghoogte, meubelbladen, plinten, en pas als laatste de vloer.
Verder helpt het om te weten wat je hier eigenlijk aan het doen bent. Een voorjaarsbeurt is niet de wekelijkse ronde in het groot, het is de lijst met dingen die je in de rest van het jaar overslaat:
- Elke week: stofzuigen, de vloerbladen afnemen, glas afnemen waar vingers op komen.
- Elk kwartaal: onder de bankkussens, achter de bank, de bovenkant van kasten, lampenkappen.
- Eén keer per jaar: ramen aan twee kanten, gordijnen wassen of luchten, het matras draaien, het vloerkleed omkeren, kasten leeghalen, ventilatieroosters.
Twee kamers per dag is een reëel tempo. In één weekend het hele huis proberen te doen is de snelste manier om halverwege te stoppen.
De woonkamer: eerst weg wat er niet meer hoeft
Voordat je iets schoonmaakt, haal je eruit wat de winter heeft achtergelaten. De zwaarste plaid, de donkerste kussenhoezen, een deel van de kaarsen. Dat scheelt niet alleen sfeer maar ook werk: wat in een doos zit hoef je niet af te stoffen. Hoe je zo'n seizoensdoos indeelt staat in decoratie opbergen per seizoen, en de bredere lentewissel in de lente in huis.
Textiel dat blijft, gaat mee de wasmand in. Let daarbij op de samenstelling, want die bepaalt het programma. De plaid Isabella van 150 bij 200 cm bestaat voor 60 procent uit katoen en voor 40 procent uit acryl, en zo'n mengsel wil een lage temperatuur en geen droger: acryl gaat bij hitte pillen en dat is onomkeerbaar. Wat per soort vulling en stof kan, staat in het stuk over sierkussens en plaids onderhouden.
Dan de bank zelf. Kussens eraf, de naden en de spleten uitzuigen met het smalle mondstuk, kussens omdraaien en een kwartslag verleggen zodat ze gelijkmatig inzakken.
Het vloerkleed is het grootste stofdepot van de kamer en krijgt zelden meer dan een zuigbeurt over de bovenkant. Draai het om en zuig ook de achterkant en de vloer eronder: bij een kleed als de La Gomera van 200 bij 300 cm, met een poolhoogte van 1,5 cm en een mix van wol en katoen, zakt het fijne stof helemaal tot op de rug van het weefsel. Vlekken uit de winter pak je daarna apart aan, per soort vlek, zoals hier beschreven.
De slaapkamer krijgt zijn enige grote beurt van het jaar
Dit is de kamer waar het minste licht op valt en waar dus het langst niets opvalt.
Haal het bed helemaal af, ook de matrasbeschermer, en was dekbedovertrek, hoeslaken en de beschermer op 60 graden als het etiket dat toelaat. Zuig het matras af en draai het: bij een matras zonder winter- en zomerkant is een kwartslag om de zes maanden genoeg, bij een dubbelzijdig matras keer je hem om. Zet hem daarna een uur rechtop tegen de muur zodat de onderkant kan luchten, en zuig ondertussen de vloer onder het bed, waar per jaar meer stof ligt dan in de rest van de kamer bij elkaar.
Daarna de kast. Alles eruit, de legplanken afnemen, en de winterkleding die er nog hangt naar de bovenste plank. Dit is ook het moment waarop je zonder veel nadenken kunt wegdoen wat een heel seizoen ongebruikt is gebleven.
De gordijnen hoeven meestal niet in de was: aan de bovenrand afzuigen met de zachte borstel en een dag met het raam open laten hangen doet bij de meeste stoffen genoeg.
Hal, trap en overloop: waar het vuil binnenkomt
Ongeveer alles wat in huis op de vloer ligt, is er over de drempel in gelopen. Twee matten schelen daarin het meeste: een grove buiten die het zand van de zolen haalt en een absorberende binnen die het vocht opneemt. Beide gaan in maart naar buiten om uitgeklopt te worden.
De spiegel in de hal krijgt zelden een goede beurt, en vaak de verkeerde. Spuit glasreiniger op de doek en nooit op de spiegel zelf: wat langs de rand naar beneden loopt, kruipt onder het glas en laat daar donkere vlekken achter die niet meer weggaan. Bij een spiegel met een lijst van een ander materiaal telt dat dubbel. De Calvo van 55 bij 100 cm heeft een frame met een faux travertine afwerking over MDF, en dat frame wil alleen een droge of nauwelijks vochtige doek.
Verder in de hal: de bovenkant van de deurlijsten, de trapspijlen, de plinten langs de trap en de bovenkant van de kapstok. Dat zijn de vlakken op ooghoogte van niemand.
Badkamer en toilet: kalk weghalen zonder iets te beschadigen
Kalk lost op in zuur, en dat is precies waarom deze kamer om onderscheid vraagt. Op glas, keramiek en chroom mag schoonmaakazijn, verdund met evenveel water, ongeveer een halfuur inwerken. Een douchekop laat je in datzelfde mengsel een nacht weken.
Waar zuur niet mag komen: natuursteen. Marmer en travertijn bestaan grotendeels uit calciumcarbonaat en azijn bijt daar letterlijk in, met een matte plek als resultaat die geen vlek is maar een beschadiging. Wat er dan wel kan, staat in marmer en natuursteen onderhouden. Hetzelfde geldt voor kranen en accessoires met een messing of goudkleurige afwerking: dat is een dunne toplaag, geen massief metaal, en die verdwijnt onder een schuurmiddel of metaalpoets.
Douchedeuren en hoogglans meubelfronten laten strepen zien zodra je ze aan de lucht laat drogen. Nawrijven met een droge microvezeldoek, in één richting, is het hele verschil; de volledige methode staat in rookglas en hoogglans streeploos krijgen.
De plekken die vrijwel iedereen overslaat
De lijst hieronder kost bij elkaar ongeveer een uur en is precies het deel waar een voorjaarsbeurt zich van een gewone schoonmaak onderscheidt.
- De binnenkant van lampenkappen. Daar zit een dikkere stoflaag dan aan de buitenkant, en die slikt licht.
- De bovenkant van hanglampen en van keukenkastjes. Onzichtbaar vanaf de vloer, zichtbaar zodra iemand op een trapje staat.
- De radiatorlamellen. Een lange smalle borstel of de föhn op de koude stand blaast de winterlaag eruit.
- Ventilatieroosters in badkamer en toilet. Een dichtgeslibd rooster is de meest voorkomende oorzaak van vocht dat blijft hangen.
- De achterkant en onderkant van meubels. Vooral achter de bank en onder de dressoirs.
- Alles wat van zijde of kunststof groen is. Zijden bloemen worden stoffig zonder dat je het merkt, en in lentelicht valt dat meteen op. Voor kunstplanten geldt hetzelfde.
- De binnenkant van vazen. Hier zit de hardnekkigste aanslag van het huis. De glazen vaas Ora van 39 cm hoog heeft een hals waar je hand niet doorheen komt: twee eetlepels rijst met een scheut azijn en warm water, twintig seconden schudden, en de kalkrand laat los. Voor schelp en parelmoer gelden andere regels.
Wat na afloop terugkomt op de bladen, is meteen de gelegenheid om de indeling te veranderen. Een vaas die de hele winter op het dressoir stond, doet het op de salontafel weer als nieuw, en de rest van de vazen staat toch al leeg te wachten.
