Kunstplanten onderhouden: stof is de vijand, geen water

Stof, niet water: elke twee weken een droge beurt

Een kunstplant gaat niet dood. Hij vergrijst.

Op donkergroen blad ligt na een maand of drie een laag die je pas ziet wanneer je er met een vinger doorheen gaat. Het blad wordt matter, de kleur zakt een halve tint weg, en omdat dat langzaam gebeurt merk je het zelf niet op. Bezoek merkt het wel, want dat kijkt met verse ogen naar dezelfde plant.

Neem daarom elke twee weken de bovenkant van het blad af en doe twee keer per jaar het volledige rondje: blad voor blad, ook de onderkant, ook de stelen. Twee weken klinkt als veel. Voor een plant van gemiddeld formaat is het een handeling van drie minuten, en wachten tot het opvalt kost je een uur met een minder mooi resultaat, omdat stof dat maanden in de nerf heeft gezeten er niet zonder wrijven meer uit komt.

Hoe lager en breder de opmaak, hoe sneller het gaat. De kokosvaas bowl met Alocasia zebrina is 90 cm hoog en 105 cm breed, met grote bladeren die allemaal onder ooghoogte hangen; daar loop je met een doek langs zonder iets op te tillen. Een boom van twee meter vraagt een keukentrapje, en dat is precies de reden dat die er meestal het langst ongepoetst bijstaat.

Grote bladeren: hand eronder, veeg van de steel naar de punt

Leg je vlakke hand onder het blad en veeg met een droge microvezeldoek van de steel naar de punt, in de richting waarin de nerven lopen.

Die nerf is bij goed blad geen opdruk maar een geperst reliëf, en juist daar zit de kwetsbaarheid. Veeg je dwars op de nerf, dan duw je de opstaande rand ervan om. Wat je overhoudt is een lichte streep in het groen die niet meer terugveert. Op een blad van dertig centimeter zoals bij een Alocasia of een Ficus Lyrata zie je zo'n streep vanaf de bank staan.

De hand eronder doet minstens zoveel werk als de doek. Zonder tegendruk buigt het blad met je beweging mee en komt alle kracht terecht op het punt waar het blad aan de steel is gelijmd. Dat is de plek waar kunstplanten scheuren, niet in het midden van het blad. Bij de losse kunstplant met brede donkergroene bladeren van 89 euro lopen de bladeren op slanke stelen; daar houd je de steel met duim en wijsvinger vast en steun je het blad met je andere hand.

Hier gaat de regel voor twee soorten planten niet op. De eerste is real touch blad, met een zachte laag over het oppervlak. Een droge doek glijdt daar niet, hij sleept, en dan trek je de coating op tot een dof plekje. Maak de doek licht vochtig en wrijf niet, maar leg hem op het blad en trek hem in één beweging weg. De tweede uitzondering is alles met klein blad: een kunstolijfboom of een lavendelopmaak heeft honderden blaadjes van nog geen twee centimeter en die neem je nooit een voor een af. Zet daar een föhn op de koude stand en de laagste blaassterkte op in, vanaf een centimeter of twintig, en werk van boven naar beneden zodat je het stof niet twee keer opblaast.

Bij een zuidraam verschiet bladgroen binnen één zomer

Bladgroen op een kunstplant is pigment in of op textiel, en pigment verbleekt onder uv-licht. In een vensterbank op het zuiden of pal voor openslaande deuren is het verschil tussen de raamkant en de kamerkant vaak na één zomer al zichtbaar.

Groen verbleekt richting grijsgroen en verliest daarbij eerst zijn diepte. Vervolgens gaat het geel opvallen, want in bijna elk kunstblad zit een geeltint onder het groen die langer standhoudt dan het blauw eroverheen. Bij bloesem gaat het sneller en anders: wit trekt naar ivoor en daarna naar geel, en roze verschiet het eerst van alle kleuren. De sakura bloesemboom van 110 cm met zijn wit-roze bloesems is daarom een boom die je liever niet in het felste licht van de kamer zet, hoe mooi hij daar in de middagzon ook staat.

Een praktische grens: anderhalve tot twee meter afstand van een onafgeschermd zuidraam. Hangt er een vitrage of een lichtdoorlatend gordijn, dan mag de plant dichterbij. Wat niet werkt is de plant af en toe verzetten en verder niets doen, want dan verschieten alleen de nieuwe kanten mee en krijg je vier verschillende tinten in één kroon.

Een kwartslag per seizoen, vooral bij een boom van twee meter

Vier keer per jaar een kwartslag betekent dat de plant na een jaar precies rond is geweest, en dat is meer waard dan het klinkt.

De eerste reden is licht. Draait er nooit iets, dan verkleurt de raamkant en blijft de kamerkant zoals hij was, en dat verschil zie je pas als iemand de plant een keer verplaatst. Draai je mee met de seizoenen, dan verbleekt de hele kroon gelijkmatig en blijft hij jaren aan één stuk geloofwaardig.

De tweede reden is de vorm. Een grote kunstboom wordt in de fabriek in een voorkant gebogen: de takken staan naar je toe uitgewaaierd en aan de achterkant is een gat gelaten dat tegen de muur hoort te komen. Bij de taupe pot met Ficus Lyrata van 205 tot 220 cm hoog, in een pot van 54 cm doorsnee, betekent een kwartslag dus ook dat je even opnieuw naar de takken kijkt en ze bijbuigt. Stelen met een draadkern zakken in de loop van maanden iets in, en dat merk je alleen als je de plant van een andere kant ziet.

En de derde reden is stof. Aan de kant van een looproute of een raam dat vaak openstaat komt merkbaar meer stof op het blad dan aan de muurkant. Draaien verdeelt dat, waardoor de tussenbeurten korter worden.

Welke maat plant hier überhaupt bij past staat in het artikel over de hoogte van een kunstboom bepalen vanaf je plafond.

Water, glansspray en de wasmachine: drie dingen die je laat

Water is bij kunstplanten geen schoonmaakmiddel maar een risico. Het kruipt in de naad tussen blad en steel, lost daar de lijm op en laat een draadkern van binnenuit roesten. Die roestvlek werkt daarna door het textiel naar buiten en gaat er niet meer uit.

Glansspray en bladglansmiddelen voor echte planten zijn het tweede probleem. Ze laten een kleverige laag achter waar stof juist aan hecht, en na een tweede keer sprayen zit die laag zo dik dat het blad glimt op een manier die meteen verraadt dat de plant niet echt is. Een matte doek en verder niets doet meer voor de uitstraling.

De wasmachine, tot slot, komt van het advies dat voor kleine zijden bloemetjes rondgaat. Een kunstplant met bladeren op draadstelen komt daar krom en met losse blaadjes uit.

De uitzondering zit in de keuken. Blad dat maanden in kookdamp heeft gestaan is niet stoffig maar vettig, en droog vegen haalt dat niet weg. Neem dan lauw water met één druppel afwasmiddel, wring de doek uit tot hij nauwelijks vochtig is, veeg blad voor blad en droog elk blad meteen na met een tweede doek. Doe dat alleen op glad blad zonder poederlaag, en probeer het eerst op een blaadje achteraan.

Voor de bloemen tussen je planten geldt een eigen set regels; die staan in het stuk over waaraan je goede zijdebloemen herkent. En voor schelp en parelmoer is droog onderhoud al helemaal het enige juiste antwoord.