Windlichten plaatsen: welke maat waar, en hoeveel

Hoeveel windlichten heb je nodig, en waar horen ze?

Het korte antwoord: drie tot vijf in een gemiddelde woonkamer, verdeeld over twee of drie plekken. Eén op de salontafel, één groepje op het dressoir en eventueel een groot exemplaar op de vloer naast de bank of bij de haard.

Meer dan vijf brandende punten in één ruimte werkt tegen zichzelf, want dan is er geen donkere ruimte meer waar het licht tegen afsteekt. Minder dan drie leest als een vergeten kaars. Hoeveel kaarslicht een kamer aankan, staat uitgebreider in kaarslicht in de woonkamer.

Waar ze staan is belangrijker dan hoeveel het er zijn. De rest van dit artikel loopt dat stap voor stap na: eerst de hoogte, dan de eettafel, dan de kastvlakken, dan het groeperen, dan de veiligheid en tot slot buiten.

Stap 1: begin bij de hoogte van het meubel

Een windlicht heeft geen absolute maat die goed is. Wat telt, is de hoogte van het vlak waar hij op staat, want die twee tellen bij elkaar op tot wat je ziet.

Reken zo. Een salontafel staat rond 37 tot 42 cm, een eettafel rond 75 cm, een dressoir rond 75 tot 80 cm en een vensterbank meestal tussen 45 en 90 cm. Tel daar de hoogte van het windlicht bij op en vergelijk het resultaat met ooghoogte, die zittend rond 120 cm ligt.

Op een salontafel van 40 cm mag een windlicht dus gerust 30 tot 40 cm hoog zijn: je komt uit op 70 tot 80 cm en kijkt er nog steeds overheen. Zet datzelfde windlicht op een dressoir van 80 cm en je komt op 110 tot 120 cm, wat op een kastvlak juist precies goed is omdat je daar staand langsloopt.

Op de vloer geldt de omgekeerde redenering. Daar begint alles bij nul, dus daar heb je hoogte nodig: het windlicht Reese van 80 cm op een mangohouten frame komt op de grond uit op de hoogte van een lage bijzettafel, en dat is precies wat een lege hoek naast de bank nodig heeft.

Stap 2: op de eettafel blijft alles onder ooghoogte

De eettafel is de enige plek met een harde bovengrens. Mensen zitten tegenover elkaar en kijken elkaar aan over het tafelblad heen, dus alles wat tussen twee gezichten in staat, moet laag genoeg blijven om overheen te kijken.

Zittend ligt ooghoogte ongeveer 45 cm boven het tafelblad. Houd daarom aan: op een eettafel niet hoger dan 30 cm, en liever tussen 20 en 25 cm. Het windlicht Jade van 21 cm hoog en 14 cm diep op een organisch gevormde mangohouten voet valt precies in die klasse, en met het amberkleurige glas erbij hoeft er verder weinig op tafel te staan.

De tweede grens is de breedte. Een tafel van 90 cm diep heeft in het midden een strook van ongeveer 30 cm die niemand voor zijn bord gebruikt. Blijf daarbinnen, dan hoeft er tijdens het eten niets weg. Wat er verder op die strook past, staat in wat er op de eettafel staat als er niet gegeten wordt.

Bij een lange tafel van 220 cm of meer werken twee of drie kleine windlichten op regelmatige afstand beter dan één groot exemplaar in het midden, omdat het licht dan de hele lengte haalt.

Stap 3: dressoir, console en vensterbank

Op een kastvlak mag het juist hoog. Je staat er, je loopt eraan voorbij, en er zit geen gezicht tegenover.

Op een dressoir van 160 cm breed werkt een groep van twee of drie windlichten aan één kant, niet in het midden. Het windlicht Crane van 40 cm hoog met een diameter van 24 cm in geribbeld glas met een donkere metalen rand is een goed hoogste punt in zo'n groep; daaronder zet je iets van 25 tot 30 cm en eventueel nog iets laags. Verdeel je een dressoir liever in drie zones, dan staat die aanpak in een dressoir stylen in drie zones.

Een consoletafel in de hal is smaller, meestal 30 tot 40 cm diep. Daar past één windlicht plus één ander object, en niets meer, want er moet ruimte overblijven voor sleutels en post.

De vensterbank is de lastigste plek van de drie. Een windlicht met een open bovenkant staat daar in de tocht van een kierend raam, en gordijnen hangen er vaak vlak naast. Kies daar een gesloten model of zet het windlicht aan de kant van het kozijn waar geen stof hangt.

Stap 4: groeperen, en waarom drie beter werkt dan twee

Twee windlichten naast elkaar van gelijke hoogte lezen als een paar en dus als symmetrie. Dat kan mooi zijn aan weerszijden van een spiegel, maar op een los vlak oogt het stijf.

Drie werkt bijna altijd beter, mits ze verschillen. Houd tussen de hoogtes minstens 8 tot 10 cm verschil aan; is het verschil kleiner, dan lijkt het op een meetfout in plaats van op een opstelling. Een groep van 40, 30 en 21 cm hoog heeft de goede sprongen.

Zet ze bovendien niet op één rechte lijn. Een driehoek, waarbij het middelste exemplaar een paar centimeter naar voren of naar achteren staat, geeft diepte. En laat de onderlinge afstand klein: twee tot vijf centimeter tussen de glazen, zodat het één groep blijft in plaats van drie losse dingen.

Een dienblad onder de groep maakt het geheel af en vangt bovendien kaarsvet op. In de dienbladen en schalen staan ronde en rechthoekige modellen die daarvoor werken; welke maat bij welke tafel past, staat in dienblad of schaal.

Stap 5: afstand tot textiel, en de rest van de veiligheid

Een windlicht is veiliger dan een losse kaars, maar hij is geen kachelscherm. Houd minstens 30 cm afstand tot gordijnen, plaids, sierkussens en zijdebloemen, en meet die afstand vanaf de vlam, niet vanaf de rand van het glas.

Boven de vlam is de afstand nog belangrijker dan ernaast: warme lucht stijgt op, dus houd 50 cm vrij tussen de vlam en alles wat erboven hangt, zoals een plank, een schilderij of de onderkant van een hanglamp.

Verder drie dingen die in de praktijk mislopen. Een kaars die tot op de bodem brandt, verhit het glas ongelijkmatig en kan het laten springen: doof hem als er nog ongeveer 2 cm over is. Een windlicht op een houten blad zonder onderzetter geeft na een paar avonden een doffe ring. En een tochtstroom uit een openstaande deur laat de vlam scheef branden, wat roet op het glas geeft en de kaars aan één kant laat weglopen.

Blijft er toch kaarsvet achter, wacht dan tot het hard is en haal het er droog uit. Hoe dat precies gaat zonder krassen, staat in kaarsvet uit een windlicht halen.

Buiten: terras, tuintafel en wind

Buiten verandert er één ding fundamenteel: de wind. Een open windlicht dooft er, en een halfopen model laat de kaars scheef weglopen. Op een terras hebben hoge, smalle glazen de voorkeur, want de kaars zit daar dieper en dus meer uit de wind.

Verdeel het licht over drie hoogtes, net als binnen, maar dan groter. Twee kleine windlichten op de tafel, één hoog exemplaar op de grond naast de zithoek en eventueel een lantaarn op de traptrede of de rand van het terras. Op die manier zie je waar je loopt en hoef je geen felle buitenlamp aan te doen.

Zet ze op een stabiel vlak. Een windlicht van 24 cm doorsnede valt op een houten vlonder met een lat die net iets scheef ligt, sneller om dan je denkt. Op een tuintafel geldt hetzelfde als binnen: laag genoeg om overheen te kijken, dus onder de 30 cm.

Haal het glas na een avond buiten binnen als er regen wordt verwacht. Regenwater in het windlicht maakt de kaars onbruikbaar en laat op een metalen voet vlekken achter. Hoe je een buitenzithoek verder indeelt, staat in buiten inrichten met de regels van binnen.