Wanneer doe je iets weg? Vijf vragen die het beslissen

Zou je het vandaag opnieuw kopen?

Dit is de vraag die het vaakst wordt aangeraden en in zijn kale vorm is hij onbruikbaar. Vrijwel niets in een huis zou je vandaag nog exact zo kopen, ook de dingen niet die perfect functioneren. De staande lamp naast de leesstoel is daar het standaardvoorbeeld van: lelijke voet, verkeerde kleur, en precies het licht dat je daar nodig hebt. Die blijft.

De bruikbare versie luidt anders. Zou je dit vandaag opnieuw kopen voor deze plek? Dan gaat het niet meer over smaak maar over de functie die het object in die hoek van de kamer vervult, en dat is een vraag waarop je wel een eerlijk antwoord kunt geven.

Er komt ook vaak een half antwoord boven: je zou het wel opnieuw kopen, maar dan kleiner, of in ander materiaal. Dat is geen ja. Het object klopt dan wel en de uitvoering niet, en daarmee weet je meteen waar je naar zoekt als je hem vervangt.

De vraag beslist bovendien alleen over dingen waar je al aan twijfelde. Loop er niet je hele huis mee door.

Is dit slijtage of is het stuk?

Slijtage die erbij hoort is niet hetzelfde als schade die stoort, en het verschil is meestal in tien seconden vast te stellen.

Hout dat donkerder wordt, messing dat zijn glans verliest, leer dat op de armleuning lichter is geworden: dat is materiaal dat zich gedraagt zoals materiaal zich hoort te gedragen. Zelfs een handgegoten stuk als de schaal Meadow van 31 cm in tortoise resin kan na jaren in de zon verkleuren, en dat staat gewoon bij de productinformatie, want het is inherent aan hars. Zulke veroudering is geen reden om iets weg te doen. Vaak is het precies de reden dat een kamer die twintig jaar oud is er beter uitziet dan een kamer van vorig jaar, zoals ook blijkt uit wat een interieur gedateerd maakt.

Schade die stoort herken je aan twee dingen. Je voelt hem, of je ziet hem elke keer. Een schilfer in de rand van een glazen vaas waar je vinger langs schuurt is functioneel gevaarlijk en visueel niet te negeren. Een scheur waar water doorheen kruipt maakt een vaas definitief tot object.

Bij textiel zit de grens ergens anders, namelijk in de vulling. Een hoes kun je wassen, keren en vervangen; een binnenkussen dat is platgezakt komt niet meer terug. Een sierkussen als de Olin in greige van 50 bij 50 cm heeft een vulling van PU-schuim, en zodra zoiets in het midden een kuil houdt nadat je hem hebt opgeschud, is het schuim op en de hoes vaak nog prima. Bestel dan een nieuwe binnenvulling in plaats van een nieuw kussen.

Zit de slijtage in een bank of fauteuil, dan is er een derde antwoord dat vaak over het hoofd wordt gezien. Of herstofferen loont of niet hangt af van wat er onder de bekleding zit, en dat is een heel andere afweging dan bij een vaas.

Erger je je eraan, of zie je het niet meer?

Dit is de ongemakkelijkste van de vijf, omdat het antwoord bijna altijd het tweede is.

Dingen die je niet meer ziet zijn niet neutraal. Ze nemen plek in, ze vangen stof, en ze vullen het vlak waar iets anders had kunnen staan. Het punt is alleen dat je ze per definitie niet opmerkt, dus je hebt een truc nodig om er weer naar te kunnen kijken.

De snelste is je telefoon. Fotografeer de kamer vanaf de deur en kijk naar het beeld op dat kleine schermpje. Wat je op de foto ziet en in het echt al maanden overslaat, is precies de categorie die deze vraag bedoelt. Het werkt omdat een foto je de kamer laat zien zoals een bezoeker hem ziet, dus zonder de gewenning die jij hebt opgebouwd.

De tweede truc kost twee weken. Zet het ding in een kast en laat het daar staan. Mis je het niet en valt het gat je niet op, dan is de beslissing genomen zonder dat je hem hoefde te nemen. Merk je binnen drie dagen dat er iets ontbreekt, dan hoort het er dus wel.

Een tussenvorm die vaak beter past dan weggooien: laat het meedraaien in de decoratie die je per seizoen opbergt. Iets dat je acht maanden per jaar niet ziet en in november weer tevoorschijn haalt, blijft interessant. Iets dat er twaalf maanden staat, wordt behang.

Voor wie bewaar je het?

Erfstukken en cadeaus zijn de zwaarste categorie, en niet omdat ze mooi zijn.

De eerlijke vaststelling: degene die het gaf vraagt er vrijwel nooit naar. En in de zeldzame gevallen dat het wel gebeurt, was het bedoeld om je er blij mee te maken, niet om jou tien jaar lang een verplichting te bezorgen.

Wat wel werkt is de omvang terugbrengen in plaats van de herinnering. Van een servies van twaalf hou je er twee. Van zes glazen van je oma hou je er één, en die zet je ergens waar je hem ziet in plaats van achterin een kast. Fotografeer de rest voordat hij weggaat; daarna kijk je vaker naar die foto dan je ooit naar de dozen keek.

En als je er echt niet uitkomt, zoek dan iemand die het wél wil hebben. Een neef die net op kamers gaat, een kringloop met een goede naam. Doorgeven voelt anders dan weggooien en dat verschil is geen sentimentaliteit maar precies de reden dat de beslissing dan wel lukt.

Wat komt er op die plek als het weg is?

Het antwoord is meestal niets, en dat is een prima antwoord.

De valkuil zit in het omgekeerde: iets wegdoen en het binnen een week vervangen door iets dat er sterk op lijkt, waardoor je hetzelfde probleem terugkoopt in een nieuwe kleur. Kun je niet benoemen wat er op die plek moet komen, doe het dan toch weg en laat het vlak twee weken leeg. Een leeg blad is rustiger dan de meeste mensen verwachten, en pas als het leeg is zie je of er echt iets hoort.

Soms is het antwoord wél concreet, en dan is het meestal iets met een functie. Een wollen plaid van 150 bij 200 cm over de armleuning is een van de weinige dingen die tegelijk decoratie en gebruiksvoorwerp is, en die dus niet in de categorie belandt waar deze vijf vragen over gaan. Hetzelfde geldt voor een schaal waar de sleutels in vallen. Zoek je iets dat op dat lege vlak wél standhoudt, dan zijn de decoratieve objecten de plek om te kijken.

Wat er ook gebeurt: doe niet alles in één weekend. Vijf vragen zijn genoeg voor vijf objecten, en de kamer heeft tijd nodig om te laten zien wat het effect is.