Waar een echte orchidee het opgeeft
Een phalaenopsis groeit van nature op boomstammen in een vochtig klimaat, met licht dat door bladeren wordt gefilterd en wortels die in de lucht hangen. Dat verklaart alles wat er in een Nederlands huis misgaat.
Drie plekken zijn structureel kansloos. Een badkamer zonder raam heeft de luchtvochtigheid wel maar het licht niet. Een hal of overloop krijgt vaak minder dan honderd lux, en dan blijft er geen bloei over. En een vensterbank boven een radiator combineert droge lucht met temperatuurschommelingen van soms tien graden per dag, wat knopjes laat verdrogen voordat ze opengaan.
Daar komt water bij. De meeste orchideeën gaan niet dood van te weinig water maar van te veel, omdat de wortels in een gesloten pot gaan rotten. Op precies die plekken is een kunstorchidee geen compromis maar de logische keuze; welke plekken in huis überhaupt te donker zijn voor groen, staat in een kunstplant waar niets groeit.
Waaraan je een goede herkent
Het verschil tussen een overtuigende kunstorchidee en een plastic imitatie zit in details die je van dichtbij ziet en die van veraf het hele beeld bepalen.
Kijk eerst naar het blad. Een echt orchideeblad is dik, licht wasachtig en heeft een duidelijke middennerf met een lichte glans, niet de vlakke hoogglans van gespoten plastic. Voel of het blad enige stevigheid heeft; slap, dun blad verraadt zich meteen.
Kijk daarna in de bloem. Een phalaenopsis heeft een lip in het hart met een subtiel kleurverloop en twee kleine antennes. Wanneer die lip een egaal geel vlakje is, is het een goedkope bloem. Op een goede tak zitten bovendien open bloemen, halfopen bloemen én gesloten knopjes tegelijk, want zo bloeit een echte ook.
En kijk naar de basis. Zichtbare luchtwortels over de rand van de pot, een laagje schors of mos, en een stengel die uit een bladrozet komt in plaats van uit een schuimblokje maken het verschil. De algemene kenmerken van goede zijdebloemen staan uitgebreid beschreven in zijdebloemen: kwaliteit herkennen.
De boog van de tak
Dit is het detail dat het vaakst wordt overgeslagen en dat op afstand het meeste doet.
Een echte orchideetak groeit naar het licht en buigt daarbij: recht omhoog uit de pot, dan een boog naar voren, en de bloemen hangen aan de buitenkant van die boog. Een tak die kaarsrecht omhoog staat met bloemen strak rondom, ziet er van vijf meter afstand al onnatuurlijk uit.
Bij een goede kunstorchidee zit er metaaldraad in de steel, zodat je die boog zelf kunt zetten. Doe dat ook: koop hem niet en zet hem neer zoals hij uit de doos komt. Buig de takken licht uiteen, laat ze niet allemaal dezelfde kant op wijzen, en zet de langste tak naar de kant waar je de opmaak vanaf ziet.
Hoeveel takken en welke hoogte
De totale hoogte van een opgemaakte orchidee is bijna altijd het dubbele tot het viervoudige van de vaas. Dat is de maat waar je op rekent.
Een schelpenvaas van 24 cm hoog met een diameter van 17 cm en drie takken komt in totaal op 65 tot 70 cm uit. Dat is de maat voor een nachtkastje, een wastafelblad of een klein dressoir. Voor een console of een eettafel is het aan de kleine kant.
Een bolvormige schelpenvaas met witte orchideeën van 40 cm doorsnee en 34 cm hoog leest juist breed in plaats van hoog. Dat werkt op een salontafel of een lage kast, waar iets hoogs in de weg staat.
En een schelpenvaas van 60 cm hoog met parelmoerlook, met de opmaak erbij 110 tot 115 cm, is een stuk voor de vloer of voor een brede console in een hal met hoogte. Zet zoiets niet op een gewoon dressoir; dan kom je met de bloemen boven ooghoogte uit en kijk je tegen de onderkant van de bloemen aan.
De vaas eronder
Bij een opgemaakte orchidee koop je de vaas en de bloemen als één geheel, en dat scheelt de moeilijkste stap. Kies je zelf, let dan op deze punten.
De opening moet breed genoeg zijn voor het bladrozet en de wortels, want een smalle hals dwingt de bladeren omhoog en dat is precies wat een echte plant niet doet. Het gewicht van de vaas moet in verhouding staan tot de hoogte van de takken; bij een opmaak van boven de meter is een zware voet noodzakelijk, anders kiept het geheel bij het eerste voorbijlopen.
Materiaal doet ook mee. Een schelpenvaas met echte schelpen in hoogglans lak geeft glans en textuur onder de matte bloemen, wat de opmaak levendiger maakt dan wit keramiek. De hele reeks staat bij elkaar onder schelpenvazen met orchideeën.
De plekken waar hij het beste tot zijn recht komt
Een kunstorchidee mag staan waar een echte het niet redt, maar niet elke donkere hoek is een goede plek.
In een badkamer werkt hij het best op een wastafelblad, uit de directe waterstraal, waar de vorm van de bloemen tegen tegels afsteekt. In een hal staat hij goed op een console, mits er ruimte omheen is; een orchidee die tegen een jas aan komt, buigt scheef.
Op een vensterbank kan hij prima, maar zet hem daar niet in het volle zuiden. Dat is niet vanwege de warmte maar vanwege verkleuring: kunstbloemen verschieten net als alle gekleurde materialen, en de bovenkant gaat als eerste. Hoe snel dat gaat en wat je eraan doet, staat in wat verkleurt in de zon.
Onderhoud is minimaal, maar niet nul
Water geven vervalt, stof afnemen niet. Op de bladeren en in het hart van de bloemen verzamelt zich stof, en juist bij een wasachtig blad valt dat op.
Neem de bladeren maandelijks af met een licht vochtige doek en blaas de bloemen uit met een föhn op de koude stand. Gebruik geen glansspray: die trekt stof aan en maakt het blad juist plastic-achtig glimmend.
Controleer een keer per jaar of de takken nog in hun boog staan. Doordat je er langs loopt en er wel eens tegenaan komt, kantelen ze langzaam, en een tak die scheef hangt haalt meteen de illusie weg.
Wanneer iets anders beter is
Een orchidee is een klein, verfijnd stuk. Voor een lege hoek in een woonkamer van vier meter hoog is hij te bescheiden, hoe mooi hij ook is.
Moet er volume komen in plaats van een accent, dan zit je bij een kunstboom of een grote kunstplant beter. Het verschil tussen die twee, en wanneer je welke kiest, staat in kunstplant of kunstboom.
Bekijk alle opgemaakte schelpenvazen
Bekijk de collectie
