De hoek van tevoren: een boom die je pas ziet als je hem zoekt
De situatie: een woonkamer op het noorden, een lange bank tegen de zijwand en daarnaast de hoek waar niets anders past. Daar staat een kunstboom van 150 cm, pot strak tegen de plint geschoven. Overdag is het er schemerig, 's avonds brandt alleen de plafondspot die eigenlijk boven de bank hangt.
Het resultaat kent iedereen die dit heeft geprobeerd. De boom staat er wel, maar hij doet niets. Bezoek loopt langs die hoek zonder te kijken.
Waarom licht van bovenaf een boom plat maakt
Licht dat recht van boven komt raakt alleen de bovenste bladlaag. Alles daaronder valt in de schaduw van de bladeren erboven, en juist die onderste helft bepaalt of een boom vol oogt. Bij een echte plant vult daglicht van opzij dat gat op. In een hoek zonder raam gebeurt dat nooit.
Er komt iets bij. De bladeren van een kunstboom zijn mat en reflecteren nauwelijks, dus ze halen weinig uit het weinige licht dat ze krijgen. Tegen een taupe of grijze wand versmelt zo'n silhouet met de achtergrond. Op een lichte wand hou je in elk geval nog contrast tussen blad en muur; in een hoek met houten wandpanelen of een donkere verfkleur verdwijnt dat contrast helemaal, en dan help je met verplaatsen alleen niets meer.
Test het zelf zonder iets te kopen: houd 's avonds je telefoonlamp ter hoogte van je middel naast de boom en kijk wat er gebeurt met de onderste helft. Datzelfde verschil krijg je met een lamp op die hoogte, alleen dan permanent.
Bij een open takkenboom speelt dit veel minder. Een magnolia op perentak heeft ruimte tussen de takken, waardoor licht van bovenaf tot onderin komt. Dichte bladbomen zijn de gevallen waar het misgaat.
Stap 1: zet het licht naast de boom, niet erboven
De eerste ingreep kost geen centimeter vloeroppervlak extra, want de lamp gaat op de plek waar toch al een stopcontact zit. Een staande lamp naast de boom licht de takken van opzij uit en tekent ze af tegen de wand.
Wat helpt is een lamp die hoger reikt dan de boom zelf. De vloerlamp Nadine in bronze meet 180 cm en heeft een kap van verticale glazen staven, die het licht rondom verspreidt in plaats van in één bundel naar beneden. Boven een boom van 150 cm valt dat licht dus over de kruin heen en langs de bladeren omlaag.
Zet de lamp aan de kant waar je vandaan kijkt, niet erachter. Achter de boom krijg je een tegenlichtsilhouet dat mooi is op een foto en donker in een kamer.
Twee dingen aan het lichtpunt zelf maken hier meer uit dan de lamp die je kiest. Warm licht rond 2700 kelvin laat groen blad natuurlijk kleuren; koeler licht trekt kunstblad grijs en verraadt meteen dat het kunststof is. En zet er een dimmer op als het kan, want dezelfde lamp die om acht uur 's avonds prettig is, staat om vier uur 's middags naast het daglicht te schreeuwen. Andere staande modellen vind je bij de vloerlampen.
Stap 2: haal de pot uit de hoek vandaan
Een pot die tegen twee wanden aan staat, kan geen schaduw meer maken. Trek hem 30 tot 40 cm naar voren en de takken krijgen achter zich ruimte, waardoor de wand meedoet als achtergrond. Dat is meteen het interessantste effect van de hele operatie, want de takschaduw op een wand beweegt mee met de lamp die je aandoet. Over wat schaduw met een muur doet is meer te zeggen dan in deze hoek past.
De grens: bij een boom met een uitstaande kroon van 80 tot 90 cm breed lukt dit alleen als er naast de bank echt vrije vloer is. Steekt de kroon over de armleuning, dan ga je erlangs schuiven bij het opstaan, en dan is naar voren halen geen optie.
Stap 3: maak de voet af
Een boom die vanuit het niets uit de vloer opstijgt, houdt de aandacht boven ooghoogte. In de hoek waar dit fout gaat, staat meestal een kale pot op een kale vloer.
Begin bij de pot zelf. De bomen worden geleverd met hydrokorrels en houtsnippers, en die laag bepaalt of je in de pot kijkt of erop. Ligt hij te dun, dan zie je het schuim en de steel eronder; ligt hij tot net onder de rand, dan sluit de pot af als een vloerobject.
Daarnaast helpt een laag element aan de basis. Een ronde poef van 45 bij 47 cm, zoals de poef Lexie in greige bouclé, vult de voet van de boom zonder de kroon in de weg te zitten en is bruikbaar als iemand komt zitten. Verschil in vulling en stof van een poef merk je juist op zo'n plek: een stevig gevulde poef blijft in vorm ook als er niemand op zit, een zachte zakt in en oogt dan slordig naast een strakke stam.
Stap 4: kies een boom die deze hoek aankan
Niet elke hoek verdraagt dezelfde maat. Onder een schuin dak of een verlaagd plafond loopt een boom van 150 cm al snel met zijn kruin tegen het gips, en dan buigen de bovenste takken naar binnen.
Voor die situaties werkt een lagere boom beter. Een sakura bloesemboom van 110 cm heeft dezelfde breedte van 80 tot 90 cm, maar houdt zijn kruin onder ooghoogte van iemand die staat. In een kamer met een normaal plafond mag het juist forser: de kunstbananenplant met zijn brede bladeren vult een lege hoek in één keer. Welke hoogte bij welke plek hoort, staat uitgebreider in het stuk over de hoogte van een kunstboom kiezen. Het volledige aanbod staat bij de kunstbomen.
De hoek achteraf, om acht uur 's avonds
De plafondspot gaat uit. De staande lamp naast de boom brandt, het licht loopt langs de takken en zet een tweede boom van schaduw op de wand erachter. De pot staat een halve stap naar voren, met de poef ernaast als een voet onder het geheel.
Wat er veranderd is aan de boom: niets. Hij is dezelfde boom als op de eerste foto van dit stuk, alleen op een andere plek in dezelfde hoek, met licht dat van de zijkant komt.
