Wat slijt in een interieur als eerste?

Wat je elke dag aanraakt

1. De zitplek waar altijd dezelfde persoon zit. Op een driezitsbank wordt zelden alles even hard gebruikt; er is één hoek die de rest van de bank overleeft. Na een paar jaar staat die zitting lager, is de stof daar platter en zie je aan de naad dat er meer gewicht op heeft gerust dan ernaast.

2. De armleuning aan de kant van de deur. Daar zet iedereen zijn hand op bij het opstaan en het langslopen. Bij een eetkamerstoel Breeze in khaki velvet met gouden poten zit de armleuning op 51 cm, precies op de hoogte waar een hand vanzelf landt, en velours laat op zo'n plek eerder een glanzende baan zien dan een geweven stof.

3. Handgrepen, klinken en kastknoppen. Metaal met een dunne toplaag slijt door op het punt waar de duim ligt. Bij goudkleurige of geborstelde afwerkingen zie je dat als een lichte, onregelmatige vlek die niet meer weggaat. Dit is de snelste slijtage in huis en tegelijk de minst opgemerkte, omdat hij zich per keer met een fractie ontwikkelt.

Deze eerste drie hebben iets gemeen: ze zitten allemaal op de route die je zonder nadenken loopt. De hoek van de bank waar je 's avonds neerploft, de stoel waar je je aan optrekt, de kastdeur naast het koffiezetapparaat. Wil je weten wat er in jouw huis het eerst opraakt, kijk dan niet naar wat het duurst was maar naar wat het vaakst wordt aangeraakt.

Wat het licht doet

4. Textiel in de baan van de zon. Een kussen dat bij het raam ligt verschiet aan de bovenkant terwijl de onderkant zijn kleur houdt. Draai je het na een jaar om, dan zie je twee kleuren van hetzelfde kussen. Bij een gestructureerd exemplaar zoals het sierkussen in beige cream met getuft structuurpatroon van 45x45 cm valt dat extra op, omdat het reliëf de schaduw anders vasthoudt dan het vlakke deel.

Rouleer daarom een keer per seizoen. Het kost twee minuten en het is de enige maatregel tegen zonneschade die echt werkt.

5. Hout dat van tint verandert. Eiken wordt geler, walnoot juist iets grijzer, en de plek onder een schaal of een lamp blijft achter. Op een blad dat jarenlang half in de zon staat teken je met een dienblad letterlijk een vlak af.

Dit is overigens geen schade en soms zelfs winst: veel houtsoorten worden er warmer van. Het wordt pas een probleem als het verschil binnen één meubel loopt, bijvoorbeeld bij een dressoir waarvan de linkerhelft in de middagzon staat en de rechterhelft in de schaduw van de gordijnen.

Wat er langs de vloer gebeurt

6. De vloer bij de deur. In de meeste huizen slijt een vloer niet gelijkmatig; er ligt een baan van de voordeur naar de keuken en een van de bank naar de tuindeur. Zand van buiten werkt als schuurpapier, dus de eerste twee meter binnen de deur gaat het snelst.

7. De onderkant van meubels. Poten met versleten viltjes trekken strepen, en die strepen zitten dan weer in de laklaag van de vloer. Een stoel die dagelijks aan tafel wordt geschoven verliest zijn viltjes binnen een jaar. Loop ze twee keer per jaar na; dat is goedkoper dan het herstellen van de vloer.

Er is één plek waar deze twee samenkomen en waar de schade dus dubbel zo snel gaat: de eetkamer op een houten vloer. Zes stoelen die elke dag twee keer worden aangeschoven, met zand dat via de tuindeur mee naar binnen komt, leveren binnen twee jaar een zichtbaar dof vlak onder de tafel op. Een vloerkleed onder de eettafel lost dat op, mits het groot genoeg is dat de achterpoten er bij het aanschuiven op blijven staan.

Wat je op oppervlakken zet

8. Tafelbladen. Kringen van een warme mok, kleine krassen van een sleutelbos, doffe plekken van schoonmaakmiddel: een tafelblad verzamelt drie soorten schade tegelijk. Welke daarvan je zelf kunt wegwerken en welke je beter met rust laat staat in het overzicht over krassen, deuken en kringen herstellen.

9. Poreuze steen en gips. Een pilaar of sokkel in de hal krijgt vingerafdrukken op precies één hoogte, en op een mat, poreus oppervlak trekken die in. Vaak is het geen schade maar aanslag, en daar is een aparte werkwijze voor beschreven in het stuk over een pilaar en sokkel schoonmaken. Wacht daar niet te lang mee, want ingetrokken vet laat zich later niet meer volledig verwijderen.

Wat je pas merkt als het al ver is

10. Constructie: scharnieren, verbindingen en vulling. Dit is de slijtage die geen kleur heeft en daarom als laatste opvalt. Een kastdeur die iets scheef gaat hangen, een schroefverbinding die een halve slag los is gaan zitten, een zitkussen dat na het opstaan niet meer terugveert. Het zitgedeelte van de bank Caleo in cream tweed, 152 cm breed met een zithoogte van 46,5 cm en een vulling van HR schuim, laat dat goed zien: HR schuim veert lang terug, en zodra dat afneemt merk je het aan de zit voordat je iets aan de stof ziet.

Nu de volgorde waarin je ingrijpt. Wat je aan de buitenkant ziet is meestal het goedkoopst te verhelpen. Leer heeft onderhoud nodig voordat het droog wordt, en hoe je dat aanpakt staat in het stuk over leer onderhouden. Textiel op een bank of stoel is een tweede categorie: op het moment dat de stof versleten is en het frame nog goed, loont de afweging in herstofferen of vervangen bijna altijd de moeite.

Voor de plekken die al te ver zijn is er nog een tussenoplossing die niets verbergt en toch werkt: leg een plaid Winter Haze in warm bruin van 150x200 cm over de zitting die is ingezakt, of vervang de twee kussens die verschoten zijn. In het assortiment sierkussens en plaids vind je de maten die op een standaard zithoek passen, en een kamer ziet er met twee frisse kussens meteen anders uit dan met vijf oude.