Welk soort leer heb je? Eén druppel water geeft het antwoord
Leg op een onopvallende plek, bijvoorbeeld de achterkant van een zitkussen, één druppel water. Anilineleer neemt die druppel binnen ongeveer tien seconden op en wordt daar zichtbaar donkerder. Op gepigmenteerd leer blijft dezelfde druppel minutenlang bol staan. Dat verschil bepaalt vrijwel alles wat hierna volgt.
Anilineleer is doorgeverfd zonder dekkende toplaag. Je ziet er de poriën en de kleine kleurverschillen van de huid nog in, en het voelt warm en iets stroef aan. Semi-anilineleer heeft een dunne pigmentlaag: het water trekt er wel in, maar langzamer, en de nerf oogt regelmatiger.
Gepigmenteerd leer heeft een dekkende film over de nerf: overal dezelfde kleur, licht glad, en met afstand de meest onderhoudsvriendelijke soort. Nubuck en suède herken je aan het matte oppervlak zonder enige glans, dat van kleur verandert als je er met je hand overheen strijkt.
En dan is er PU-leer, ook kunstleder genoemd. Dat is een polyurethaanlaag op een geweven drager. De print herhaalt zich op regelmatige afstand, en aan een snijkant of onder een deksel zie je de stoffen achterkant zitten. Bij een opbergdoos in dark brown PU-leer van 30 cm, met een hoogte van 9,5 cm zit die laag over een MDF-kern, en dat maakt hem lichter en droger dan echt leer ooit zal zijn.
Onderhoud per soort leer
| Soort | Herken je aan | Dagelijks | Vlek aanpakken | Niet doen |
|---|---|---|---|---|
| Anilineleer | Zichtbare poriën, kleurverschil per huid, neemt water in seconden op | Droog afstoffen, maandelijks een uitgeknepen doek | Meteen droog deppen met een witte doek, van buiten naar binnen | Zeep, allesreiniger, water laten intrekken |
| Semi-anilineleer | Dunne pigmentlaag, water trekt langzaam in | Afstoffen, twee keer per jaar voeden | Deppen, daarna licht uitwaaieren met een net vochtige doek | Warm water, hard borstelen |
| Gepigmenteerd leer | Egale kleur, gladde film, water parelt | Afnemen met een uitgeknepen doek, daarna droog nawrijven | Direct afnemen; het meeste blijft op de laklaag liggen | Schuurmiddel, alcohol, zonnebrandcrème laten zitten |
| Nubuck en suède | Mat, fluweelachtig, verandert van kleur onder je hand | Borstelen met een rubberen of messing suèdeborstel | Droog vuil: gum of borstel. Nat: laten opdrogen, dan opborstelen | Water, leervet, elke vorm van crème |
| PU-leer en kunstleder | Regelmatig herhalende print, geweven drager aan de rand | Droge of net vochtige doek | Lauw water met een druppel afwasmiddel, meteen nadrogen | Leervet, olie, alcohol, met kracht wrijven |
De onderste rij is de rij waar in huis het meest tegen gezondigd wordt, omdat mensen kunstleer behandelen als een goedkope versie van leer. Het is een ander materiaal met een andere zwakte. Leervet trekt er niet in maar blijft als een plakkerige film op de laag liggen, en die film houdt stof vast.
Kijk ook naar wat er onder de bekleding zit. De tissue box Molly van 24 cm breed en 9,5 cm hoog heeft een buitenkant van gevlochten PU leer, maar een kern van karton. Een natte doek is daar riskanter dan op de PU-laag zelf, want karton dat vocht opneemt gaat bol staan en komt niet meer strak.
Hoe vaak moet leer worden ingevet?
Gepigmenteerd leer vraagt één tot twee keer per jaar een leerconditioner. Anilineleer en semi-anilineleer drie tot vier keer, omdat ze geen beschermlaag hebben die het vet vasthoudt. Nubuck, suède en PU-leer vet je nooit in.
Invetten vult de vetten aan die er tijdens het looien in zijn gebracht en die er door warmte langzaam uit verdwijnen. Breng een dunne laag aan met een zachte doek in ronddraaiende bewegingen, laat het een uur intrekken en wrijf het overschot weg. Te veel product laat een dof waas achter.
Luchtvochtigheid doet hierbij meer dan welk potje dan ook. Leer houdt zich het beste tussen 40 en 60 procent relatieve luchtvochtigheid. In een woonkamer met vloerverwarming zakt dat in januari makkelijk onder de 35 procent, en dan wordt de vezel bros en gaan de plooien bij de zitting kraken.
Welke vlekken kun je zelf aanpakken en welke niet?
Vlekken op waterbasis, dus koffie, thee, wijn en frisdrank, haal je er meestal zelf uit als je binnen een minuut begint met deppen. Vet en inkt op anilineleer laat je aan een leerspecialist over. Op PU-leer en gepigmenteerd leer heb je bij vrijwel alles een reële kans, zolang je er dezelfde dag bij bent.
Dit is het volgorde-verschil dat telt: bij poreus leer werk je droog voordat je nat werkt. Een droge witte doek recht naar beneden drukken haalt vocht weg zonder het uit te smeren. Pas als er niets meer opkomt, ga je verder met een net vochtige doek, en dan over het hele paneel tot een naad, niet alleen op de vlek. Zo krijg je geen kring.
Situaties waar het bijna altijd misgaat:
- Zonnebrandcrème op een lichte zitting in de zomer. De olie zit binnen een uur in de nerf en pigmenteert mee met de kleur.
- Een spijkerbroek met donkere verf op crèmekleurig leer. Dit heet kleurmigratie, gebeurt vooral op poreuze soorten en is niet met water op te lossen.
- Kauwgom of kaarsvet. Laat dat eerst hard worden, eventueel met een ijsblokje in een zakje, en duw het er dan met je duim vanaf.
Suède werkt geheel anders en verdraagt geen vocht. Een suède binnenwerk, zoals dat van de opbergdoos Chalenny van 22 x 22 x 10 cm, borstel je uit met een droge borstel en laat je verder met rust. Meer van dit soort dozen staat bij opbergen.
Waar leer stukgaat: zon, warmte en de laag eronder
Leer slijt zelden op de plek waar je zit. Het gaat stuk op de plek waar de zon erop valt en op de kant die het dichtst bij de warmtebron staat. UV bleekt de kleur uit en verhardt de vezel, en een leren zitting die het hele jaar in de middagzon staat verkleurt zichtbaar binnen een seizoen of twee.
Houd daarom minstens een halve meter tussen een leren zitmeubel en een radiator of een houtkachel, en draai losse kussens elk seizoen om zodat niet altijd dezelfde helft het licht vangt.
PU-leer heeft een eigen einde. De polyurethaanlaag neemt in de loop van de jaren vocht op uit de lucht en gaat daardoor bladderen, meestal het eerst op de plek die het meest wordt aangeraakt. Dat proces stopt niet, je vertraagt het door de laag droog en uit de volle zon te houden. Vandaar ook dat je kunstleer in een lichte hal beter niet recht tegenover het raam zet.
Voor de andere materialen in dezelfde kamer is er een overzicht per materiaal in meubels onderhouden, en de fluweelachtige stoffen die vaak naast leer in één zithoek staan, staan in velvet en fluweel onderhouden. Twijfel je nog over de bekleding zelf, dan zet bankmateriaal kiezen leer naast bouclé, velours en geweven stof.
Bekijk alle meubels
Bekijk de collectie
