Heb je een lijst nodig, of kan een spiegel ook zonder?
Een losse wandspiegel heeft vrijwel altijd een lijst nodig. De lijst beschermt de rand van het glas, geeft de spiegel op afstand een vorm, en zorgt dat hij als object aan de wand hangt in plaats van als een gat erin. Zonder lijst werkt alleen als het glas op de wand is gelijmd, zoals een spiegelwand of een vlak boven een wastafel.
Dat komt door de rand zelf. De zijkant van spiegelglas schilfert bij een tik tegen het kozijn, en op die plek kruipt vocht onder de coating aan de achterkant. Dat is de zwarte spikkelrand uit oude badkamerspiegels. Een lijst dekt precies die zone af.
Er is ook een reden die met kijken te maken heeft. Een spiegel zonder rand zet het spiegelbeeld in hetzelfde vlak als de wand ernaast, en van opzij zie je de groengrijze kopse kant van het glas. Het oog krijgt dan geen begin en geen einde. Met een lijst zie je van een meter afstand of je naar een rechthoek of naar een ovaal kijkt, en dat is precies wat de vorm zijn werk laat doen. Welke vorm dat het beste doet staat in de vier spiegelvormen naast elkaar.
Welk lijstmateriaal kies je?
Vier materialen komen het meest voor: metaal, massief hout, MDF met een lak of een minerale afwerking, en resin. Metaal kaatst het lamplicht terug, hout en plaster slikken het op. Dat verschil bepaalt meer dan de kleur op de foto.
Een metalen lijst gedraagt zich als een tweede lichtbron. De spiegel Loan van 80 bij 120 cm heeft een lijst van aluminium, ijzer en MDF met een brass antique afwerking en een grof gegoten oppervlak; die textuur vangt licht in honderden kleine schaduwen, waardoor de lijst 's avonds oplicht terwijl het glas donker blijft. In een kamer met weinig lampen is dat winst. In een kamer met veel glans wordt het de zoveelste glimmende plek.
Een minerale afwerking doet het omgekeerde. De spiegel Clayton van 108 bij 120 cm is opgebouwd uit MDF met een Light Eco Plaster Finish, mat en steenachtig, en die lijst geeft geen enkel licht terug. Daardoor blijft het spiegelbeeld het helderste vlak aan de wand, ook als er een lamp op schijnt.
Eén ding over gepatineerd metaal: brass antique en geborsteld goud zijn dunne afwerkingen over aluminium of ijzer. Metaalpoets haalt ze er in één beurt af en dan houd je glanzende vegen over op een verder donkere lijst. Afstoffen met een droge doek is genoeg, net als bij de andere materialen in huis.
Hoe breed mag de lijst zijn?
Reken de lijst mee als onderdeel van de spiegel en niet als rand eromheen. Een brede omlijsting kost wandruimte en levert geen spiegelbeeld op, dus bij hetzelfde buitenformaat zie je van jezelf minder terug.
Dat is geen bezwaar boven een console in de hal, waar je alleen je gezicht en je kraag controleert. Het wordt het wel op een plek waar je de hele breedte gebruikt, zoals boven een wastafelmeubel of naast een kledingkast. Daar wint een smalle lijst, omdat elke centimeter lijst een centimeter minder zicht is.
De diepte telt apart mee. Een gegoten metalen lijst steekt al gauw 3 tot 4 cm uit de muur, en dat merk je pas als er iets voor komt te staan: een hoge vaas op de console raakt de onderrand, in een smalle gang schuurt een jas erlangs.
Aan de andere kant van het spectrum staat de lijst die er nauwelijks is. De spiegel Gaby van 35 cm hoog en 25 cm diep heeft een dun aluminium frame op een voet, en daar is de lijst gereduceerd tot een omtreklijn. Zo'n model doet niets voor de wand en alles voor het blad waar hij op staat.
Moet de lijst kloppen met het meubel eronder?
Nee. De lijst hoeft niet dezelfde kleur of hetzelfde materiaal te hebben als de kast eronder. Hij moet ergens anders in de kamer terugkomen, en één herhaling is genoeg.
Vaak werkt contrast beter dan gelijkenis. De consoletafel Kourtney van 120 cm breed en 80 cm hoog heeft een hoogglans lakafwerking in mocha mousse. Zet daar een matte plasterlijst boven en je krijgt twee verschillende oppervlakken die elkaar laten zien. Zet er een even glanzende lijst boven en de wand en het meubel smelten tot één blok samen.
De herhaling zoek je liever in het metaal dat er al hangt. Staat er naast de spiegel een wandlamp Livia van 48 cm hoog en 11,5 cm diep in brass antique, dan is een lijst in diezelfde afwerking logisch. Let dan wel op dat het echt dezelfde toon is. Twee gouden tinten die bijna gelijk zijn maar net niet, vallen harder op dan goud naast zwart.
Bij hout telt de ondertoon en niet de houtsoort. Een lijst met een rossige toon naast een vloer met een grijze toon blijft schuren, ook als beide gewoon eiken zijn. Verder kijken door de spiegels helpt om te zien welke lijsttinten naast elkaar bestaan.
Wanneer is een lijst juist een nadeel?
Op drie plekken krijgt de lijst het zwaarder te verduren dan het glas: in de badkamer, boven een warmtebron en in een smalle doorgang.
In een badkamer is MDF het probleem. Onder de lak of de plasterlaag zit geperst hout, en op de plek waar die laag beschadigd raakt trekt vocht de kern in. De rand zwelt dan op, en opgezwollen MDF komt niet meer terug in vorm. Kies daar een lijst van metaal of resin, of laat de spiegel lijstloos op de wand plakken.
Boven een radiator of een haard is warmte de boosdoener. Die werkt in op de lijm tussen glas en achterplaat, en een houten lijst gaat er bovendien van werken, waardoor de hoekverbindingen na een paar seizoenen zichtbaar openstaan.
En dan het gewicht. Een brede gegoten lijst weegt vaak meer dan het spiegelglas zelf, dus de vraag is niet of de spiegel past maar of de wand hem draagt. Hoe je dat oplost met twee ophangpunten en welke pluggen in gipsplaat horen, staat in een spiegel ophangen op de juiste hoogte.
