Waarom krassen metalen stoelpoten mijn vloer?
Omdat er onder een metalen poot vrijwel altijd iets zit dat harder is dan de vloer, en omdat een eetkamerstoel dagelijks tientallen keren verschoven wordt. Het metaal zelf is zelden de dader; de kras komt van een versleten dop of van een korreltje zand dat eronder klem zit.
Bekijk eerst hoe de poot eindigt. Een buisframe met een open of vlak afgesneden uiteinde zet al het gewicht op een randje van een paar millimeter breed, en dat randje snijdt in hout en vinyl. Een sledepoot of een voetkruis verdeelt diezelfde belasting over een veel groter oppervlak. Bij de eettafel Rayford van 230 cm met een ijzeren voetkruis zitten er om die reden kunststof poten onder het onderstel; die horen daar en niet los in een la.
Zand is de eigenlijke veroorzaker van fijne krassen. Een korrel die in het vilt van een dop gaat zitten, blijft daar en werkt vanaf dat moment als schuurpapier onder elke beweging. Vilt vervangen is daarom geen luxe: veeg de onderkant van de poten mee als je stofzuigt, en vervang de viltjes zodra ze grijs en hard aanvoelen.
Nog een detail dat vaak misgaat. Op een zachte vinyl- of pvc-vloer laat een kleine harde dop op den duur een blijvende deuk achter, precies op de plek waar de stoel meestal staat. Daar is een brede vilten glijder de betere keuze, ook al slijt die sneller. Een stoel als de Gianna met zwarte metalen poten en een zithoogte van 52 cm wordt bij een gezinsmaaltijd vier tot zes keer verschoven; over een jaar tikt dat op tot duizenden bewegingen op dezelfde vier punten.
Hoe voorkom je roest op een metalen onderstel binnenshuis?
Houd de coating heel en houd de onderkant droog. Roest ontstaat niet uit het niets: er moet een beschadiging in de lak zitten waar vocht bij het kale metaal kan komen, en dan is een dweilbeurt per week genoeg om het proces op gang te houden.
De hal is binnenshuis de risicoplek. Natte jassen, een druipende paraplu en schoenen die water meebrengen zorgen daar voor de langste natte periodes van het hele huis. Het materiaal maakt daar echt verschil: de kapstok Darwy van 172 cm is van aluminium en dat roest niet, want aluminium vormt zelf een dunne oxidehuid die het metaal eronder afsluit. Een standaard van ijzer op dezelfde plek heeft die bescherming alleen zolang de lak intact is.
Twee praktische punten. Een holle buispoot die onderaan niet is dichtgezet, zuigt bij het dweilen water op en houdt dat binnenin vast, waar het niet opdroogt; een dop lost dat op. En zet geen plantenpot rechtstreeks op een metalen frame, want het randje water dat onder de pot doorlekt staat daar dagenlang.
Roestvrij staal is trouwens niet onder alle omstandigheden roestvrij. Chloor en zout tasten de passieve laag aan, dus een frame naast een zwembad of aan zee gedraagt zich anders dan hetzelfde frame in een eetkamer.
Wat doe je aan een wiebelend onderstel?
Draai eerst alle bouten los, zet de stoel of de tafel recht op de vloer, en draai daarna kruislings aan tot alles vast zit. Een frame dat scheef staat en waarvan je één bout tegelijk helemaal vastzet, wordt in die stand vastgezet, en dan wiebelt hij daarna nog steeds.
Controleer voor je gaat sleutelen of de vloer niet de schuldige is. Draai het meubel een kwartslag; blijft het op dezelfde plek wiebelen, dan ligt het aan de vloer, en verhuist het probleem mee, dan zit het in het meubel.
Zit een schroef los in hout, dan is aandraaien alleen een tijdelijke oplossing, want het gat is al uitgesleten. Vul het gat met houtlijm en een tandenstoker, laat het een nacht drogen en draai de schroef opnieuw in. Bij een metalen bout in een ingeslagen moer werkt een druppel schroefdraadborgmiddel; die houdt de bout op zijn plek bij trillingen zonder dat je hem er nooit meer uit krijgt.
Neem het jaarlijks mee in een vaste ronde. Een kwartier voor alle stoelen aan tafel scheelt op termijn een scheefgetrokken frame, en dat is de schade die je niet meer terugdraait. In de onderhoudskalender per seizoen staat waar zo'n ronde het beste in past.
Hoe maak je een metalen frame schoon zonder de afwerking weg te poetsen?
Een droge microvezeldoek is de standaardbehandeling. Zit er vet of een aanslag van handen op, gebruik dan een uitgeknepen doek met één druppel afwasmiddel en droog het frame daarna direct na, zonder water in naden of rond boutkoppen te laten staan.
Wat je op geen enkel gelakt of gecoat onderstel gebruikt: schuurmiddel, staalwol of een groene schuurspons. Poedercoating is een dunne laag en die is met korrel in één beurt door. Bij een bewust ongelijkmatige afwerking zoals brass antique is de schade nog subtieler: poetsen haalt daar de donkere delen weg die de afwerking zijn karakter geven, en die ongelijkheid komt niet terug.
Voor chroom, nikkel en roestvrij staal geldt een eigen regel: zilverpoets is er ronduit schadelijk voor. Waarom die middelen bij zilverkleurig metaal het tegenovergestelde doen van wat je wilt, en wat dof chroom meestal echt is, staat in de vragen over aanslag op zilver en zilverkleurig metaal. Voor goudkleurige en bronzen frames geldt het advies uit messing en goudkleurig metaal onderhouden: patina mag blijven zitten, en wegpoetsen betekent dat je het van nu af aan blijft doen.
Wanneer is de schade aan een poot niet meer te herstellen?
Een kras in de coating en een beginnende roestplek zijn allebei te repareren; doorgeroest, kromgetrokken of versleten metaal niet.
Bij een kras schuur je het losse materiaal weg met fijn schuurpapier, ontvet je de plek en werk je hem bij met een lakstift in dezelfde tint. Zit er al roest, dan moet die er eerst helemaal af, want lak over roest laat het proces gewoon onder de laag doorlopen. Op een zwart onderstel valt zo'n reparatie nauwelijks op; op geborsteld messing of chroom vrijwel altijd wel.
Wat definitief is: een buis die is doorgeroest en waar je met een schroevendraaier doorheen prikt, een frame dat scheef getrokken is door jarenlang wiebelen, en een galvanische chroomlaag die op de slijtplekken tot op het staal weg is. Daar helpt geen middel meer.
De rest is bijna altijd op te lossen met onderdelen die niets voorstellen: nieuwe doppen, nieuwe viltjes, een setje bouten, verstelbare glijders onder een tafel die op een oude vloer staat. Bij de eetkamerstoelen staat per model waar poten en frame van gemaakt zijn, en dat veld bepaalt welk van deze reparaties bij jouw meubel hoort.
