Waarom lijstglas anders reageert dan een ruit
Het glas in een fotolijst zit los in een sponning en heeft aan de achterkant een foto liggen die geen druppel vocht verdraagt. Een raam kun je natspuiten, een lijst niet. Alles wat langs de rand naar binnen loopt, komt op papier terecht en trekt daar een golf of een vlek.
Daar komt bij dat het paneel dun is en aan de randen scherp. Een lijst die je stevig vastpakt om beter te kunnen wrijven, buigt mee en kan bij de hoek breken. Het meeste werk doe je daarom liggend op een handdoek, niet staand op het dressoir.
En dan is er nog de vraag welk vuil je eigenlijk bestrijdt. Op de voorkant zit huisstof en af en toe een vingerafdruk. Aan de binnenkant zit iets anders: fijn stof dat door de kier tussen glas en achterwand naar binnen is gekropen, meestal in een dunne band langs de onderrand. Dat laatste poets je er van buitenaf nooit uit, hoe hard je ook wrijft.
Tien regels voor schoon lijstglas
- Haal de foto eruit voordat je aan een hardnekkige vlek begint. Zonder papier erachter mag de doek natter zijn en kun je gewoon doorwerken tot de rand.
- Stof altijd eerst droog af. Een vochtige doek over een laagje huisstof maakt van elk zandkorreltje een schuurmiddel dat fijne krasjes trekt.
- Spuit op de doek en nooit op de lijst. Wat je op het glas spuit, loopt binnen twee seconden de sponning in.
- Gebruik geen ammoniakhoudende glasreiniger op een lijst met een houten, vergulde of gelakte rand. Het middel kruipt in de naad en tast de afwerking van binnenuit aan.
- Werk met twee doeken: een klamme voor het vuil, een droge om meteen na te wrijven. Vocht dat opdroogt, droogt op als streep.
- Poets van boven naar beneden en doe de rand als laatste, met de doek om je vinger gewikkeld. Zo duw je geen vuil de sponning in.
- Krant is een hardnekkig verhaal uit de tijd van andere inkt. Moderne drukinkt smeert en laat grijze vegen achter op een lichte lijstrand.
- Een ontspiegelde of matte plaat behandel je uitsluitend droog. Die coating is zachter dan glas en houdt elke veeg vast.
- Zie je condens of stipjes aan de binnenkant, dan poets je aan de verkeerde kant. Haal de lijst uit elkaar, laat alles een dag open drogen en zet hem daarna terug.
- Leg de lijst plat op een handdoek terwijl je werkt. Dat scheelt gebroken hoeken en het geeft je twee handen in plaats van één.
De lijst zelf: kralen, marmer en hoorn vragen droog werk
De rand is bijna altijd kwetsbaarder dan het glas. Bij de kralen fotolijst in oranje, paars en zwart van 18 x 10 x 23,5 cm zit elke kraal in een chevronpatroon op een dragende laag lijm. Water dat daar blijft staan weekt die verbinding los, en een losgeraakte kraal komt nooit meer helemaal terug op zijn plek. Een zachte kwast of een föhn op de koudstand haalt het stof tussen de kralen uit zonder er iets aan te doen.
Marmer is poreus, ook als het gepolijst is. De marmeren fotolijst in beige meet 18 x 15 x 23,5 cm en is bedoeld voor een foto van 10 x 15 cm; op een nachtkastje betekent dat gezelschap van handcrème, parfum en een glas water. Zuur en olie trekken allebei in de steen. Lauw water, direct droogwrijven, en verder niets.
Verticale strepen verbergen vuil minder goed dan je zou denken. Bij de kralen fotolijst in roze en oranje strepen loopt het patroon van boven naar beneden, en stof zakt precies in de groeven tussen twee kleurbanen. Blaas het eruit of ga er met een droge kwast langs in de richting van de strepen; dwars erop duw je het juist dieper.
Hoorn en schelp zijn natuurlijke materialen die uitzetten en krimpen met de luchtvochtigheid. Ze verdragen geen alcohol en geen schuurmiddel. De rest van het aanbod, van gevlochten shell tot fotolijsten in de webshop met een fijn kralenpatroon, valt in dezelfde categorie: droog stoffen is de standaard en vocht de uitzondering.
Waar de lijst staat, bepaalt hoe vaak je poetst
Op een vensterbank vangt een lijst zon, condens van het raam en het stof dat met de tocht meekomt. Daar is elke twee weken poetsen realistisch. Op een boekenplank op ooghoogte gebeurt er maandenlang niets.
Een lijst op een tv-meubel zit in de moeilijkste zone van de kamer: warme lucht van de apparatuur eronder, statisch stof van het scherm ernaast. Hoe erg dat is, hangt samen met de vraag of dat meubel zwevend aan de wand hangt of op de vloer staat, want onder een zwevend meubel kun je doorzuigen en achter een staand exemplaar hoopt het stof zich op tot je het wegtrekt.
Direct zonlicht is trouwens schadelijker voor de foto dan het stof voor het glas. Een afdruk op gewoon fotopapier verschiet in een zuidraam binnen een paar seizoenen zichtbaar, en dat herstelt geen enkel poetsmiddel.
