Stof zit bij elke klok ergens anders
Stof is het enige wat een wandklok structureel aantast, en waar het gaat zitten hangt af van de voorkant. Een dichte plaat vangt het op één vlak, een open frame op honderden draadjes, en een reliëf in de groeven ertussen. De handeling verschilt dus per model.
- Een dichte wijzerplaat neem je droog af met een microvezeldoek, in rechte halen van het midden naar de rand. Op een matte plaat zoals de Byram in tapioca van 60 cm doorsnee blijven strepen minder zichtbaar dan op glans, maar een ronddraaiende beweging laat wel een spoor achter dat je bij zijlicht alsnog ziet.
- Een open frame krijg je met een doek niet schoon; de draad glijdt onder de vezels door en het stof verplaatst zich alleen. Bij de Denver met zijn spiraalvormige draadstructuur van 86 cm werkt een zachte kwast, of de stofzuiger op de laagste stand met een borstelmond die je net niet tegen de draad houdt. Dat kost een minuut, poetsen kost tien en lukt niet.
- Verzonken cijfers en reliëfstrepen verzamelen stof in de groef. De plaat oogt daardoor dof terwijl er niets mis is met de afwerking, en één droge kwast langs de randen van de cijfers herstelt het contrast. In een huis met een hond of een open haard is dat elke maand een keer, elders twee keer per jaar. Wat de hoeveelheid stof in huis verder bepaalt, staat in waar huisstof vandaan komt en hoe je er minder van krijgt.
Het uurwerk, de batterij en het geluid
Bijna elk defect aan een moderne klok begint bij de batterij, niet bij het mechaniek. Een uurwerk dat op een lege cel loopt, gaat eerst achterlopen en stopt pas weken later.
- Vervang de batterij op een vaste datum in het jaar in plaats van te wachten tot de klok stilstaat. Loopt hij een paar minuten per week achter terwijl je niets veranderd hebt, dan is dat het signaal en niet het uurwerk.
- Hangt een klok een half jaar ongebruikt op zolder of in een leegstaande kamer, haal de batterij er dan uit. Alkalinecellen lekken bij lange stilstand en de witte kristallen die daarbij vrijkomen tasten de contactveren aan. Een aangevreten veertje maakt contact wel, maar niet betrouwbaar, en dan loopt geen enkel nieuw batterijtje het probleem weg.
- Een tikkend kwartsuurwerk hoor je overdag niet en 's nachts wel. Zet zo'n klok niet in een kamer waar geslapen wordt, en al helemaal niet in een kamer die overdag ook werkkamer is: daar is de tik de hele dag hoorbaar op de plek waar je zit. Hoe je die twee functies verder uit elkaar houdt, staat in een slaapkamer waarin ook gewerkt wordt. Wil je toch een klok in zo'n ruimte, kies dan een uurwerk met een doorlopende secondewijzer, want dat type maakt geen losse tik.
Wat wel en niet met water mag
Het materiaal van de wijzerplaat bepaalt hier alles, en dat staat bij de klokken in de productomschrijving. Vochtig afnemen is voor twee van de drie groepen prima en voor de derde het begin van blijvende schade.
- MDF blijft droog, ook als er een vlek op zit. Water trekt via de zijkant in de plaat en zet hem uit; die bolling gaat er nooit meer uit. Een vlek op MDF haal je weg met een licht vochtige doek die je eerst uitwringt tot hij bijna droog aanvoelt, en die je daarna direct naaneemt met een droge doek.
- Gouden en bronzen afwerkingen op ijzer of aluminium zijn dun. Een schuursponsje of een schoonmaakmiddel met korrel haalt de laag weg en dan komt het grijze metaal eronder tevoorschijn, meestal precies op de plek waar je het hardst gepoetst hebt. Wat er wel mag op deze tinten, en waarom de aanslag terugkomt, staat in messing en goudkleurig metaal onderhouden.
- Spray nooit rechtstreeks op een klok met glas of spiegel. Bij de spiegelklok van 80 bij 80 cm met Romeinse cijfers loopt de vloeistof langs de rand naar achteren, en achter het glas zit het uurwerk. Spuit op de doek, poets het glas, en houd de onderrand droog.
De haak in de muur en de grens van repareren
Een klok hangt jaren aan hetzelfde plugje, en dat is precies waarom niemand er nog naar kijkt.
- Haal de klok een keer per jaar van de wand, veeg de achterkant af en beweeg de haak heen en weer. Zit er speling, dan is het gat uitgesleten. Bij een ijzeren klok van 85 cm gaat het om enkele kilo's die hun eigen gat langzaam groter maken, zeker in gipsplaat. Op welke hoogte het hart van de wijzerplaat daarna terug moet, staat in een wandklok ophangen op de juiste hoogte.
Steen en marmer vragen daarbij nog iets extra's, ook bij een tafelmodel. De wijzerplaat van de klok Brett op een zwarte ijzeren standaard, 44 cm hoog is van bruin marmer en dus poreus: azijn, citroensap en allesreiniger met zuur laten daar een matte plek achter die je met poetsen niet terugkrijgt. Hoe je die steensoorten wel schoonhoudt, staat in marmer en natuursteen onderhouden.
Er is ook een punt waarop onderhouden ophoudt. Een kwartsuurwerk is een standaardmodule die je kunt vervangen, en een losgeraakte wijzer druk je vaak zelf terug op de as. Een doorgebogen MDF-plaat, een afgesleten gouden coating of een gebarsten spiegelrand horen daar niet bij: die schade is definitief en dan koop je een nieuwe klok in plaats van een tube lijm.
Bekijk alle klokken
Bekijk de collectie
