Het aanrecht stylen zonder dat koken lastig wordt

De strook waar niets hoort te staan

Het aanrecht kent een zone waar principieel niets hoort te staan: de strook rond de kookplaat en de spoelbak. Die vrijhouden levert meer op dan welke aankoop ook, en het kost niets.

Reken op minimaal 40 cm werkblad aan weerszijden van de kookplaat, en op minstens 60 cm aaneengesloten vrij blad ergens tussen kookplaat en spoelbak. Dat is de plek waar een snijplank van 30 bij 40 cm ligt terwijl er ook nog een schaal en een pak naast passen. Staat daar een oliefles, een pot met houten lepels en een keramieken kruikje, dan werk je op een oppervlak van 25 cm en verhuist het snijden naar de eettafel.

Alles binnen ongeveer 30 cm van de kookplaat krijgt vet. Dat geldt voor een houten dienblad net zo goed als voor een geglazuurde pot: de aanslag is de eerste weken onzichtbaar en na een half jaar plakkerig. Datzelfde geldt voor de zone rond de kraan, waar spatwater elke dag een fijne kalkfilm achterlaat op alles wat er binnen een halve meter staat.

De praktische conclusie is simpel. Decoratie hoort in de hoeken van het blad en tegen de wanden, niet in het midden. Wat je dagelijks gebruikt maar niet mooi vindt, gaat in de kast; wat je dagelijks gebruikt en wel mooi vindt, mag blijven staan als het buiten die twee zones past.

Een keuken van drie meter blad houdt na aftrek van kookplaat, spoelbak en de vrije werkstrook grofweg anderhalve meter over. Dat is de ruimte waar dit stuk over gaat. Meet die ruimte een keer op voordat je iets koopt, want in de winkel lijkt een schaal van 45 cm altijd kleiner dan hij thuis blijkt te zijn.

Wat er permanent mag blijven staan

Een aanrecht dat volledig leeg is, oogt als een showroom en werkt ook zo. Er mag iets blijven staan, maar het aantal is kleiner dan de meeste keukens laten zien.

Drie objecten is in de praktijk de bovengrens per aaneengesloten stuk blad. Niet omdat drie een magisch getal is, maar omdat elk vierde ding het oog dwingt te kiezen en het blad daarmee rommelig maakt. In een keuken met een kookeiland van 2,40 meter mag je die drie twee keer inzetten: één groep op het eiland, één groep op de wandzijde.

Wat verdient een plek:

• Iets wat je elke dag pakt. Een houten plank, de peper- en zoutmolen, de waterkoker. Deze staan er toch al; de winst zit erin dat ze bij elkaar staan in plaats van verspreid.
• Iets levends. Een schaal met fruit, een klein potje kruiden, een tak in water. Dit is het enige element dat de keuken bewoond laat lijken.
• Iets wat er niet hoeft te staan. Precies één object zonder functie: een kandelaar, een klein beeld, een steen. Zonder dat ene ding blijft het een werkblad.

Een schaal is daarvoor het meest bruikbare voorwerp, omdat hij tegelijk functie en volume heeft. De schaal Meauve in beige resin meet 34,5 cm in doorsnede bij 15 cm hoog, wat groot genoeg is om als fruitschaal echt iets te kunnen dragen zonder dat drie appels er verloren in liggen. Onder de 25 cm doorsnede wordt een schaal op een aanrecht van 60 cm diep te klein om iets te betekenen.

Wat niet blijft staan: schoonmaakmiddel, de afwasborstel, post, opladers en het rek met vaatdoeken. Voor dat soort spullen die je wel in het zicht wilt houden maar niet als decoratie, staat in opbergen in het zicht hoe je ze zo wegzet dat ze niet meetellen in het beeld.

Alles wat blijft, gaat op één blad

Hier zit de grootste winst, en het kost niets. Zet de dingen die op het aanrecht blijven staan bij elkaar op een dienblad in plaats van ze over het werkblad te verdelen.

Het effect is meetbaar in wat je oog moet doen. Vijf losse voorwerpen op vier meter blad zijn vijf punten waar je blik langsgaat. Diezelfde vijf voorwerpen op een blad van 38 cm zijn één punt. De rest van het aanrecht leest daardoor als leeg, ook als er evenveel op staat als eerst.

Een tweede voordeel is praktisch: schoonmaken wordt één beweging. Je tilt het blad op, veegt het werkblad schoon en zet het terug, in plaats van vijf dingen los te verplaatsen. In een keuken waar dagelijks gekookt wordt, is dat het verschil tussen een aanrecht dat schoon blijft en een aanrecht dat je iedere week een half uur kost.

Het blad hoeft trouwens niet groot te zijn. Een plateau van 30 bij 40 cm is genoeg voor olie, zout en peper; een blad van 60 cm of meer gaat zelf ruimte innemen op een aanrecht van 60 cm diep en dan verlies je de winst weer.

Het dienblad Charley in dark brown is met een diepte van 38 cm en een hoogte van 3 cm bruikbaar voor deze rol: laag genoeg om niet in de weg te staan, met bamboegrepen zodat je het van het blad kunt tillen zonder alles eraf te halen. Op een aanrecht van 60 cm diep blijft er dan nog ruim 20 cm werkruimte voor het blad over.

Op het blad zelf gelden dezelfde regels als op een plank: verschil in hoogte, en een even aantal vermijden. Een set als de dienbladset met vaas en kaarshouders laat dat goed zien, met een blad van 66 bij 36 cm, kaarshouders van 13 en 17 cm hoog, en een vaas van 23 cm die met de hortensia's op 37 cm uitkomt. Drie hoogtes, één ondergrond. Hoe je zo'n groepje opbouwt zonder dat het een stilleven wordt, staat in objecten combineren op een plank, en wat een dienblad in huis doet gaat in op de andere plekken waar dit werkt.

De hoek die je wel mag inrichten

Elke keuken heeft één plek waar niet gewerkt wordt. Bij een L-vormige opstelling is dat de binnenhoek, bij een rechte keuken het uiteinde naast de koelkast, en in een keuken met een raam boven het aanrecht de strook onder het kozijn.

Die hoek verdraagt meer dan de rest van het blad, omdat er nooit iets neergezet hoeft te worden. Hier kan een groter object staan, zoals een kruik van 40 cm, een stapel kookboeken met daarop een schaal, of een dienblad met glazen. Bij een raam kun je verder gaan met hoogte, omdat het daglicht erachter alles alsnog licht houdt; in de vensterbank stylen staat hoe hoog je daar kunt gaan zonder het zicht dicht te zetten.

Let bij die hoek op één ding: de diepte. Een aanrecht is 60 cm diep, en alles wat verder dan 40 cm naar voren staat, zit in de weg van je heup als je langsloopt. Houd zware of breekbare objecten dus tegen de wand, met de voorste rand rond 45 cm van de voorkant van het blad.

Een tweede plek die vaak vergeten wordt, is de bovenkant van de koelkast of van een hoge kast. Op 190 tot 200 cm kijk je er nooit recht op, dus een groepje kleine objecten verdwijnt daar en verzamelt alleen stof. Werkt wel: één groot ding, bijvoorbeeld een mand of een kruik van 40 cm of hoger, zodat de strook tussen kast en plafond zichtbaar gevuld is in plaats van half.

Voor het materiaal geldt in de keuken een eigen afweging. Resin, keramiek en geglazuurd aardewerk kunnen tegen vocht. Onbehandeld natuursteen niet: een marmeren onderzetter of schaal krijgt vlekken van citroen, azijn en olie, en die trekken in. Hoe je zulke oppervlakken bijhoudt, staat in marmer en natuursteen onderhouden. Meer opties voor het blad zelf vind je bij de dienbladen en schalen.