Onderkant op 75 tot 85 cm boven het tafelblad
Meet vanaf het tafelblad tot het laagste punt van de lamp. Daartussen hoort 75 tot 85 cm te zitten, en 80 cm is de maat die in de meeste Nederlandse huizen goed uitpakt.
Een eettafel is vrijwel altijd 75 cm hoog. De eettafel Windsor walnut van 230 cm zit op precies die hoogte, net als de tafel die je waarschijnlijk al hebt staan. Tel 75 cm tafel plus 80 cm ruimte bij elkaar op en de onderkant van je lamp hangt op 155 cm vanaf de vloer. Iemand die aan tafel zit heeft zijn ogen op ongeveer 115 cm. Die persoon kijkt dus onder de lamp door naar de mensen aan de overkant, en niet in de lichtbron.
Hoe hoog de lamp zelf is doet er voor deze maat niets toe. De hanglamp Auralith van Spaans albast meet 120 cm van rozet tot onderkant, maar je meet alleen tot de onderrand van de kap.
Meet vanaf het tafelblad, nooit vanaf de vloer en nooit vanaf het plafond.
Wat er misgaat bij 20 cm te hoog
Te hoog hangen is de fout die het vaakst voorkomt, en meestal gaat het om 15 tot 25 cm.
De lamp verliest daarmee zijn band met de tafel. Op 80 cm hoort het licht bij het eten en bij de mensen eromheen; op 105 cm hoort het bij het plafond en wordt de tafel een van de dingen die toevallig in de lichtkring staan. De lichtkring wordt bovendien groter en zwakker, precies op het moment dat je hem juist geconcentreerd wilt hebben.
Er zijn drie redenen waarom het misgaat. De eerste is dat mensen de lamp ophangen voordat de tafel er staat, waardoor er geen referentie is. De tweede is dat je op een trapje staat als je hem afstelt, en van bovenaf lijkt elke hoogte laag. De derde is de snoerlengte: bij de hanglamp Malaga met drie smoke glazen kelken zijn de kabels verstelbaar tot 120 cm, en dat inkorten wordt vaak overgeslagen omdat het extra werk is.
Hang hem liever een keer te laag op. Aan tafel gaan zitten en omhoog kijken vertelt je binnen tien seconden of het klopt.
Plafondhoogte van 2,40 of van 3 meter
Bij een plafond van 2,50 tot 2,70 m klopt 80 cm gewoon. Daarboven mag de lamp iets meer lucht krijgen: reken ongeveer 5 cm extra per 30 cm plafond boven de 2,60 m, met 90 cm als bovengrens. In een kamer van 3 m hang je de onderkant dus op zo'n 85 tot 90 cm boven het blad.
Onder de 2,45 m draait het om. Dan ga je naar 70 tot 75 cm en kies je een lamp met weinig bouwhoogte, zodat er nog iets van open ruimte overblijft. De hanglamp Solaria in copper heeft een kap van 62,5 cm doorsnee bij slechts 14 cm hoog en neemt daardoor bijna niets van je plafond af.
Lampbreedte: een derde tot de helft van de tafelbreedte
Een tafel van 180 cm vraagt om een lamp tussen 60 en 90 cm. Voor de Windsor van 230 cm ligt de bandbreedte tussen 75 en 115 cm. De hanglamp Solmira met een ring van 80 cm valt daar netjes in, en met een totale hoogte van 120 cm heb je genoeg snoer om hem op elke plafondhoogte af te stellen.
Bij een ronde tafel reken je met de doorsnede in plaats van de lengte. Een ronde tafel van 130 cm draagt een lamp van 45 tot 65 cm.
Aan de bovenkant loopt het sneller mis dan je denkt. De hanglamp Lilou met vier ringen is 176 cm breed. Volgens de halve-tafelregel hoort daar een tafel van ruim 350 cm bij, en dat zijn er in een gemiddelde eetkamer niet veel. Boven een tafel van 230 cm steekt hij aan beide kanten ver over het blad heen en loop je er letterlijk tegenaan als je opstaat. Houd minimaal 15 cm tussen de buitenrand van de lamp en de rand van de tafel.
Eén grote lamp, of drie kleine op een rij
Tot ongeveer 200 cm tafellengte is één armatuur genoeg. Wordt de tafel langer, dan wordt één lamp in het midden een probleem: de uiteinden van de tafel blijven donker en de gasten daar zitten buiten het licht.
Bij drie kleine lampen verdeel je de tafellengte in gelijke delen. Op een tafel van 240 cm komen de drie punten op 60, 120 en 180 cm gemeten vanaf de linkerrand, dus met 60 cm ertussen en 60 cm speling aan beide uiteinden. Ze hangen allemaal op dezelfde hoogte, want één afwijkende hoogte in de rij valt harder op dan drie lampen die iets te hoog hangen.
Twee lampen kan ook, en op een tafel tussen 220 en 260 cm is dat vaak de rustigste keuze. Verdeel dan in vieren: bij 240 cm hangen ze op 60 en op 180 cm. Wat je in beide gevallen uitlijnt is het midden van de tafel, niet het midden van de kamer. Die twee liggen zelden op dezelfde plek, en de tafel wint altijd.
Bedenk wel dat drie losse pendels ook drie plafondaansluitingen vragen. Dat is precies de reden dat armaturen op één plaat of rail bestaan. De hanglamp Elaris met zes albasten pendels zit op een railbalk van 150 cm en werkt daarmee vanuit één aansluiting boven een tafel van 140 tot 160 cm.
Wanneer die 75 cm niet opgaat
De regel is gemaakt voor een tafel waaraan gegeten wordt. Zodra dat niet het geval is, klopt hij niet meer.
Boven een kookeiland reken je vanaf het werkblad en dat ligt op 90 cm, niet op 75. Daar hang je 70 tot 75 cm boven het blad, zodat je over het eiland heen kunt kijken terwijl je staat. Een lamp met een open onderkant waarbij je het peertje ziet, hangt altijd hoger dan een gesloten kap, of je zet er matglas in. Bij een dichte albasten kap zoals die van de Auralith kun je juist tot 75 cm zakken zonder dat iemand er last van heeft.
En soms hoort er helemaal geen hanglamp boven de tafel. Staat de tafel tegen de muur, schuif je hem regelmatig opzij voor de kinderen of voor een groter gezelschap, of zit de aansluiting scheef ten opzichte van het midden, dan werkt een pendel tegen je in. Een verplaatste lamp aan een haak met een lange diagonaal wordt de opvallendste lijn in de kamer, en dat is zelden wat je wilde. In dat geval zijn een wandlamp naast de tafel en een goede vloerlamp een rustiger oplossing. Meer over hoe je die punten verdeelt staat in het artikel over een woonkamer verlichten zonder plafondlamp.
Snoer, rozet en lichtkleur voor je gaat boren
Reken je snoerlengte uit voordat je bestelt. Bij een plafond van 2,60 m en een onderkant op 155 cm heb je 105 cm ruimte, waar de bouwhoogte van de lamp zelf nog vanaf gaat. Kabels die verstelbaar zijn tot 120 cm dekken dat, maar een vaste stang van 100 cm mogelijk niet.
Kijk ook naar het rozet. De Malaga hangt aan een ronde plaat van 40 cm doorsnee, wat boven een smalle tafel prima is. Een rail van 150 cm vraagt een recht plafond zonder balk of luchtkanaal in de weg.
Voor de lichtkleur houd je het tussen 2200 en 2700 kelvin. Warmer dan de rest van je huis mag hier, want dit is de plek waar je 's avonds langer zit. Zet er een dimmer op als het even kan: dezelfde lamp die je nodig hebt boven een tafel vol schoolwerk is te fel bij een borrel. Welke maten en vormen er zijn, zie je het snelst in het overzicht met alle hanglampen. Hoeveel personen er eigenlijk aan jouw tafel passen reken je na in het stuk over de maat van een eettafel per persoon.
