Wat je opmeet voordat je bestelt
De maat die telt, is de vrije wand: het stuk muur dat overblijft nadat je de deur, het raam, de radiator en de kast eraf hebt gehaald. Een woonkamer van vijf meter breed kan een vrije wand van twee meter hebben, en op die twee meter moet het werk landen.
Meet drie dingen op en schrijf ze op je telefoon: de breedte van het vrije stuk, de hoogte van de bovenkant van het meubel tot het plafond, en de afstand vanaf de plek waar je meestal zit. Dat derde getal wordt bijna altijd vergeten en bepaalt toch het meeste.
Vierkante werken van 120x120 cm vragen bij benadering anderhalf tot twee meter vrije wand. Zit je daaronder, dan raakt het werk de hoeken en gaat de muur klemmen.
Knip het formaat daarna uit oud inpakpapier of plak de omtrek af met schilderstape, en laat dat een dag hangen. Een vlak op de muur oogt structureel groter dan hetzelfde getal op een meetlint, en je ziet meteen of je er nog langs kunt lopen zonder ertegenaan te kijken. Deze test kost tien minuten en voorkomt de duurste vergissing in dit hele onderwerp.
Formaat naast vrije wand en kijkafstand
| Formaat | Vrije wandbreedte | Kijkafstand | Werkt goed op |
|---|---|---|---|
| 60x90 cm | vanaf 100 cm | 1 tot 2,5 m | gang, toilet, smalle penant |
| 100x100 cm | vanaf 150 cm | 2 tot 4 m | boven een dressoir van 120 cm |
| 102x102 cm | vanaf 150 cm | 2 tot 4 m | slaapkamerwand, korte woonkamerwand |
| 120x120 cm | vanaf 180 cm | 3 m of meer | lange woonkamerwand, hal met hoogte |
| 150x75 cm | vanaf 200 cm | 3 m of meer | boven een bank of bed |
| 100x140 cm | vanaf 160 cm | 2,5 m of meer | hoge wand, trappenhuis |
De getallen in de tweede kolom zijn ondergrenzen. Met meer ruimte eromheen wordt elk werk rustiger; met minder gaat het duwen.
Waar 120x120 cm te groot wordt
Op een penant tussen twee ramen is een vierkant van die maat vrijwel altijd te veel, ook als het er in centimeters net op past. Je ziet dan geen kunstwerk meer maar een dichtgemetseld gat.
Hetzelfde geldt voor een wand waar een deur in zit. Zodra de deurpost dichterbij komt dan een handbreedte of dertig, gaat het oog naar die smalle strook muur en niet naar het werk. In dat geval is Ice taupe goud van 150x75 cm een betere keus: liggend, laag, en het laat de ruimte boven en onder open.
Een derde grens is de kijkafstand. Een groot werk vraagt afstand om als geheel te lezen. In een eetkamer waar je op anderhalve meter van de wand zit, zie je vooral de onderste helft.
Plafondhoogte is de vierde. In een woning uit de jaren zeventig met een plafond van 240 cm blijft er boven een dressoir maar zo'n meter over, en dan past een vierkant van deze maat er domweg niet tussen. In een oud pand met hoge plafonds gebeurt het omgekeerde: daar zakt hetzelfde werk visueel weg tegen de muur en had het groter gemogen.
Het meubel eronder telt mee in de breedte
Een werk hangt zelden alleen; er staat meestal een dressoir, een bank of een console onder. Dat meubel bepaalt hoe breed het werk mag zijn, want de twee lezen samen als één blok.
Boven een dressoir van 120 cm breed staat een vierkant van 102x102 cm rustig, omdat er aan weerszijden een strook meubel zichtbaar blijft. Het Schilderij Ice Ivory in ivory en lichtgrijs, met een dik opgebouwde reliëftextuur in een lichte houten baklijst, is zo'n formaat. Boven een bank van 240 cm is datzelfde werk juist aan de kleine kant.
Hoe je de hoogte boven een bank bepaalt en hoeveel ruimte je tussen rugleuning en lijst laat, staat in de gids over wanddecoratie boven de bank.
Hoogte wint het van breedte bij een hoge wand
In een hal met een vide, een trappenhuis of een kamer met een bovenlicht boven de deur is de wand vooral hoog. Daar valt een breed liggend werk uit de toon, omdat het de hoogte afkapt op de plek waar het oog juist omhoog wil.
Een staand formaat van 100x140 cm past dan beter. Het volgt de richting van de wand en laat de bovenkant open, wat de ruimte hoger doet lijken dan hij is.
Let er wel op waar het licht vandaan komt. Bij een hoog raam valt daglicht schuin naar beneden, en dat is precies de lichthoek waarbij een werk met textuur zijn schaduwen krijgt.
Er hoort een waarschuwing bij. Een staand werk hang je vaak hoger dan gebruikelijk om de wand te vullen, en dan verdwijnt de onderkant boven de ooghoogte van iemand die zit. Houd de bovenrand van de zitting als ondergrens aan: alles wat daaronder valt, zie je vanaf de bank niet meer.
Drie formaten voor een grote wand
Het abstracte werk in goud, grijs en wit is 120x120 cm in een naturel houten lijst en heeft genoeg contrast om vanaf vier meter te lezen. Het taupe-gouden schilderij van 100x140 cm staat rechtop en werkt op een hoge wand. Ice taupe goud is met 150x75 cm het liggende formaat voor boven een bank. Meer varianten en maten staan bij wanddecoratie.
Wanneer twee werken beter uitpakken dan één groot
Bij een wand van vier meter of meer wordt één werk van 120x120 cm klein in plaats van groot. Je hebt dan de keuze tussen opschalen of verdelen.
Verdelen heeft een praktisch voordeel: twee werken van een meter zijn met één persoon op te hangen, een doek van anderhalve meter meestal niet. Ze passen ook door een normale trapopgang, wat bij grote lijsten met glas een reëel probleem is.
Er is een grens aan verdelen. Zodra je boven de vier werken uitkomt, gelden andere regels en wordt het een compositie in plaats van een set; hoe je zo'n galerijwand opbouwt staat apart beschreven. Wil je juist één zwaar accent, dan doet een werk als het 3D vlinderschilderij in zwart van 120x120 cm in een houten lijst met glas dat werk in zijn eentje.
