Wat een spiegel doet dat een lijst niet doet
Een fotolijst voegt een beeld toe aan de kamer. Een spiegel voegt er ruimte aan toe. Dat verschil bepaalt bijna alles aan de manier waarop je de twee bij elkaar zet.
Naar een lijst kijk je gericht: je herkent het gezicht, je leest het moment, je kijkt weer weg. Een spiegel houdt je blik juist niet vast. Hij stuurt hem door naar wat erin te zien is, meestal het meubel of het raam aan de overkant. Zet je beide zonder plan naast elkaar, dan trekken ze aan hetzelfde oog: het wil naar het beeld en wordt tegelijk weggevoerd naar de weerkaatsing.
Daarom werkt de combinatie het best als de spiegel niet meedoet als plaatje, maar als achtergrond. Hij levert diepte, de lijsten leveren de inhoud. Zodra je het omdraait en de spiegel ook nog een opvallende vorm en een brede lijst krijgt, is er niets meer te winnen voor de foto's ernaast.
Een tweede praktisch verschil: een spiegel is nooit af. Wat erin staat verandert met het uur van de dag en met de stand van de gordijnen. Een lijst is elke dag hetzelfde. Dat maakt de spiegel het onvoorspelbare element van de twee, en dus degene die je als eerste plaatst.
Op een dressoir: spiegel achter, lijsten ervoor
Op een blad geldt een eenvoudige volgorde. De spiegel gaat naar achteren, tegen de wand of tegen de plint van het meubel, en de lijsten komen ervoor.
Dat is niet alleen een kwestie van zichtlijnen maar ook van diepte. De tafelspiegel Gaby van 35 cm hoog en 25 cm diep heeft een ronde voet die flink wat blad opeet. Op een dressoir van 40 cm diep blijft er dan nog een strook over waar een lijst voor kan, en dat is precies genoeg. Op een smalle console van 30 cm diep gaat dat niet meer: de spiegel staat dan met zijn voet al bijna aan de voorrand, en alles wat je ervoor zet steekt over.
De lijsten die ervoor komen mogen lager zijn dan de spiegel, maar niet veel lager. De kralen fotolijst in oranje, paars en zwart van 18x10x23,5 cm komt tot ongeveer tweederde van de hoogte van de Gaby, en dat leest als een opbouw. Een lijstje van tien centimeter voor diezelfde spiegel leest als iets dat er per ongeluk is blijven staan.
Wat je hier vaak ziet misgaan: de lijsten worden netjes op een rij gezet, evenwijdig aan de voorrand van het meubel. Dan staat er een etalage. De opstelling zonder die rij staat uitgewerkt in fotolijsten groeperen op een meubel, en die aanpak blijft ook overeind zodra er een spiegel achter staat.
Aan de wand krijgt er één de hoofdrol
Aan de muur is de vraag simpeler: wie is de hoofdpersoon. Een spiegel van formaat en een verzameling lijsten kunnen die rol niet delen.
Neem een ronde wandspiegel als de Laureen met zijn zwarte bollenlijst en 80 cm doorsnee. Die is groot genoeg om in zijn eentje een wand te dragen. Hang je daar een reeks lijsten omheen, dan krijg je een compositie waarin de spiegel het middelpunt is en de lijsten satellieten. Dat kan mooi zijn, maar dan moeten die lijsten wel klein en rustig zijn, en het liefst allemaal in dezelfde toon.
De omgekeerde volgorde werkt ook, en is minder bekend. Bouw een wand van lijsten en zet daar één kleine spiegel tussen, op de plek waar anders een lijst had gehangen. Die spiegel gedraagt zich dan als een lijst met een leeg beeld, en dat gat in de reeks is precies wat een dichte galerijwand lucht geeft. Hoe je zo'n wand opbouwt zonder gaten in het stucwerk te boren die je later betreurt, staat in een galerijwand maken.
Wat niet werkt: twee middelgrote objecten naast elkaar, een spiegel van vijftig centimeter en een lijst van veertig. Dan staat er een gelijkspel, en gelijkspel leest aan een wand als besluiteloosheid.
Wat de spiegel weerkaatst is het echte onderwerp
Voor je een spiegel ophangt of neerzet, ga je op de plek staan waar je meestal zit en kijk je wat erin komt. Dat beeld is wat je jarenlang gaat zien, niet de lijst eromheen.
Een spiegel tegenover een blinde wand verdubbelt niets. Hij levert een grijs vlak op en maakt de kamer eerder doffer dan lichter. Een spiegel schuin tegenover een raam levert daglicht en een stuk tuin. Een spiegel tegenover de deur van de wc levert de deur van de wc.
Bij kunstlicht is het effect nog sterker, omdat een spiegel een lichtbron letterlijk verdubbelt. Eén kaars wordt twee, en een tak met kleine lampjes erin wordt een dubbele hoeveelheid punten. Wie daarmee wil spelen leest het beste eerst hoe je lichtjes in een kunstboom verdeelt, want een boom die er in het echt goed uitziet kan in de spiegel juist rommelig worden: je ziet dan de achterkant, met het snoer.
En het valt op dat foto's in een lijst zich hier anders gedragen. Glas voor een foto weerkaatst ook, alleen dan op een storende manier: staat er recht tegenover de lijst een lamp, dan zie je die lamp in plaats van de foto. Kantel de lijst een paar graden of verplaats hem een halve meter opzij, en het probleem is weg.
Lijstbreedte en materiaal, waar het botst
De regel die het vaakst wordt overtreden gaat niet over maat maar over textuur. Een spiegel met een brede, bewerkte lijst en fotolijsten met een bewerkt oppervlak zijn twee keer hetzelfde idee.
Concreet: de marmeren fotolijst in beige van 18x15x23,5 cm heeft een gladde steenlijst met natuurlijke adering, geschikt voor een foto van 10x15 cm. Die staat prima voor een spiegel met een grof getextureerde rand, want glad tegenover ruw geeft verschil. Zet daar in plaats daarvan de fotolijst van hoorn met gebogen tegeltjes, 17,5x11x23 cm bij, en je hebt twee reliëfoppervlakken die om aandacht vragen. Elk apart mooi, samen druk.
De kleur werkt op dezelfde manier. Goud bij goud is veilig maar snel saai; goud bij zwart geeft een rand waar het oog op kan rusten. Bij fotolijsten zit het materiaal vaak in het oppervlak zelf, van kralen tot schelp, en dat pleit ervoor de spiegel er juist strak naast te houden.
Waar je ze beter uit elkaar houdt
Niet elke ruimte verdient de combinatie. In de hal, waar de spiegel praktisch werk doet en je er elke ochtend even in kijkt, is een fotolijst ernaast alleen maar in de weg. Daar wil je een leeg vlak rondom, zodat je jezelf ziet en niet een verzameling.
In de badkamer is het bezwaar materieel. Damp slaat neer op glas en kruipt achter de achterkant van een lijst; een foto trekt daar krom en een passe-partout gaat vlekken. Een spiegel heeft er niets van te lijden en hoort er thuis, een lijst niet.
Boven een bed werkt de combinatie zelden, om een reden die pas opvalt als je in bed ligt: je ziet de onderkant van de lijsten en niets van de spiegel, want die weerkaatst het plafond. Alles wat daar hangt is voor de bezoeker in de deuropening en niet voor jou.
En dan de kamer waarin al veel glas zit. Staat er een vitrinekast, hangt er een grote raampartij en ligt er een glazen salontafel, dan voegt een spiegel geen ruimte meer toe maar alleen nog een weerkaatsing bij. In zo'n kamer is een reeks lijsten met mat glas rustiger dan welke spiegel dan ook. Welke vorm spiegel bij welke wand hoort, mocht je toch één stuk willen, staat per vorm uitgewerkt in de spiegelvorm kiezen.
