Coastal is een verzamelnaam voor drie verschillende kusten
Achter het woord coastal zitten minstens drie tradities die er anders uitzien, en het scheelt veel als je weet welke je voor ogen hebt.
De bekendste is de Amerikaanse oostkust: de zomerhuizen van New England en de Hamptons, met wit geschilderd hout, brede veranda's en binnen een lambrisering van smalle verticale planken. Dat interieur is licht, symmetrisch en tamelijk formeel, met marineblauw als tegenkleur en veel wit meubilair.
De tweede is soberder. Op Cape Cod en Nantucket bleef het ceder op de gevels onbehandeld, waardoor het in de zoute lucht zilvergrijs uitslaat. Binnen zie je datzelfde: minder wit, meer grijs en zandkleur, kleinere ramen en eenvoudiger meubels.
De derde is de Noordzee, en dat is de kust waar de meeste Nederlanders het gevoel vandaan halen. Daar is geen turkoois en geen fel wit, maar helmgras, nat zand, grijsgroen en een lucht die de helft van het jaar bewolkt is. Wie een Amerikaans zomerhuisbeeld op een Nederlandse woonkamer legt, kopieert een palet dat op ander licht is berekend, en dat is de eerste plek waar het misgaat.
Wat de stijl nabootst is licht dat twee keer aankomt
Het gevoel dat mensen zoeken als ze coastal zeggen, is niet blauw en niet zand. Het is een lichtsituatie.
Aan zee komt licht van boven en van onderen tegelijk. De zon valt op het water en op nat zand, en die kaatsen een groot deel ervan terug omhoog. Daardoor krijgen gezichten en objecten licht van onderaf, worden schaduwen zacht en lijkt de hele ruimte ruimer dan hij is. Dat effect heb je in een woonkamer niet vanzelf, want daar slikt een donkere vloer het licht juist op.
Binnen bootst je het na met oppervlakken die licht terugsturen zonder het te spiegelen. Een lichte vloer of een licht vloerkleed doet het meeste werk, daarna komen matte wanden en licht textiel. Het onderscheid dat hier telt is mat tegenover glanzend: een matte muur geeft licht terug als vlak, een hoogglanzende geeft een beeld terug van de lamp die erop schijnt. Kalkverf, ongebleekt linnen en ongeglazuurd keramiek horen daarom bij deze stijl en gelakt zwart glas niet.
Een spiegel tegenover het raam versterkt hetzelfde principe en is in een kamer op het noorden vaak de enige ingreep die echt scheelt; wat een spiegel wel en niet met licht doet staat in spiegel en licht samen.
Het palet: zand en gebroken wit dragen, blauw is het accent
De volgorde van de kleuren is belangrijker dan de kleuren zelf, en die volgorde wordt vaak omgedraaid.
De basis is gebroken wit of ivoor, met een warme in plaats van een blauwe ondertoon. Daaroverheen komt de tweede laag: zand, taupe, het grijsgroen van helmgras, de kleur van drijfhout. Pas daarna komt blauw, en dan als accent op een paar plekken: kussens, een keramieken object, een boekenrug.
Blauw als basiskleur is de meest gemaakte fout in deze stijl. Een blauwe muur plus een blauw kleed plus blauw textiel geeft geen kust maar een thema, en in Nederlands licht bovendien een koude kamer. Kies je blauw, neem er dan een met grijs erin; een schoon primair blauw leest als kinderkamer.
Een lichte schaal is de makkelijkste manier om die ivoortoon in een kamer te leggen zonder te schilderen. Een fruitschaal in ivory met een schelpvorm van 51 bij 51 cm op een salontafel of eettafel zet meteen het lichtste punt in de ruimte, en de golvende rand vangt licht in kleine schaduwen op in plaats van het in één vlak terug te kaatsen.
Het verschil met een zuidelijk palet zit in de temperatuur van de tweede laag. Waar mediterraan wonen met klei, terracotta en oker werkt, werkt coastal met zand, grijs en gebleekt hout. Dezelfde soberheid, andere grondsoort.
Materialen mogen verweerd zijn, maar niet versleten
Coastal is een materiaalstijl. Vrijwel alles wat de stijl herkenbaar maakt is een oppervlak dat door zon, zout of gebruik iets van zijn scherpte kwijt is.
Dat betekent gebleekt of geschuurd hout in plaats van gelakt hout, ongebleekt linnen en katoen in plaats van glanzend polyester, grof geweven stof, touw, en keramiek dat niet volledig is dichtgeglazuurd. Een loungestoel Tuscany in beige blockweave met een zithoogte van 45 cm laat zien wat een grove weving doet: de structuur vangt licht in kleine schaduwen, waardoor de stof van dichtbij leeft en van veraf één rustige kleur blijft. Kussens en plaids in vergelijkbare weefsels staan bij de sierkussens en plaids.
Er zit wel een grens aan het woord verweerd. Verweerd betekent dat een materiaal met de tijd van kleur is veranderd, niet dat het kapot is. Een bank met een doorgezakte zitting, een tafel met kringen of een kleed met een sleetplek leest als verwaarloosd en niet als kust. Het verschil is dat verwering gelijkmatig is en slijtage plaatselijk.
Wat er niet in past is elk oppervlak dat scherp spiegelt: chroom, hoogglans lak, gepolijst zwart glas, spiegelend metaal in grote vlakken. Één goudkleurig accent kan, mits het mat is.
Waarom schelp het enige themaobject is dat blijft werken
In vrijwel elke stijl komt de vraag welk object de stijl mag benoemen. Bij coastal is het antwoord opvallend smal.
Een anker aan de muur, een scheepsroer, een netje met kurken drijvers en een bordje met een plaatsnaam erop verouderen binnen een seizoen. Dat komt doordat ze de kust afbeelden. Een afbeelding van een onderwerp is altijd een keer verteld en daarna uitgewerkt, en dat gaat sneller naarmate het object herkenbaarder is.
Schelp doet iets anders, omdat het geen afbeelding is maar het materiaal zelf. Parelmoer breekt licht in laagjes, precies zoals water dat doet, en die glans verandert met de hoek waaronder je kijkt. Een schelpenvaas bowl van 34 cm doorsnee en 26 cm hoog in zilverkleurig parelmoer is daardoor eerder een lichtobject dan een decorstuk, en werkt ook in een kamer waar verder niets aan de kust herinnert.
Ook hier is er een grens. Twintig schelpen op een plank worden alsnog een thema, want dan is het aantal het onderwerp geworden. Eén groot stuk doet in deze stijl meer dan een verzameling kleine.
Waar coastal omslaat in een decorstuk
Vier dingen zetten een kustinterieur om in een vakantiehuisdecor, en ze komen zelden alleen.
Het eerste is streep op streep. Een gestreept kussen op een gestreept kleed onder een gestreepte plaid maakt van een patroon een uniform. Houd de streep bij één element en laat de rest effen.
Het tweede zijn teksten. Bordjes en kussens met woorden erop zijn per definitie een verwijzing naar een plek waar je niet bent, en dat is een ander gevoel dan de rust die de stijl belooft.
Het derde is een complete set. Zodra bank, kussens, kleed en accessoires uit dezelfde blauw-witte serie komen, verdwijnt de gelaagdheid die de stijl juist draagt. Kust is verzameld en niet gekocht, ook als je het wel koopt: variatie in tinten en materialen doet dat werk.
Het vierde is te veel wit geschilderd hout tegelijk. Een witte kast tegen een witte lambrisering onder een wit plafond wordt een blok in plaats van een kamer. Hoe andere stijlen dat oplossen door één materiaal juist onbehandeld te laten, staat in landelijk wonen nu.
Coastal in een huis zonder uitzicht op zee
Dit is de situatie waar de meeste lezers in zitten, en de stijl is er goed op aan te passen zolang je het licht in je eigen kamer als uitgangspunt neemt.
In een kamer op het noorden of met weinig daglicht houd je de basis warm. Een blauwwit of een koel grijs slaat daar om naar somber zodra het bewolkt is, terwijl een gebroken wit met een zandige ondertoon overeind blijft. Wat er verder in zo'n kamer helpt staat in wonen met weinig daglicht.
Ligt de kamer op het zuiden of het westen, dan kun je juist verder gaan. Daar verdraagt het palet een dieper blauw en een sterker contrast, omdat er genoeg licht is om het op te vangen.
Heb je een donkere houten of gietvloer, ga die dan niet verven om de stijl te halen. Werk in plaats daarvan met een licht vloerkleed dat het grootste deel van het zitgedeelte bedekt en met licht textiel op ooghoogte. De vloer blijft dan donker, maar het vlak waar je naar kijkt is licht, en dat is wat het oog registreert.
En in een klein appartement begin je bij het textiel en niet bij de muren. Gordijnen van ongebleekt linnen, een licht kleed en een paar losse stukken in ivoor en zand veranderen de kamer al voordat er een verfblik open is geweest. Hoe een sober noordelijk palet zich verhoudt tot dit palet staat in Scandinavisch wonen; coastal is in de kern dezelfde ingetogenheid met zand erbij.
Bekijk alle schelpenvazen en potten
Bekijk de collectie
