De grens loopt bij wat vast aan het huis komt te zitten
Mijn stelling is simpel. Alles wat je kunt verplaatsen, verschuiven, terugsturen of omruilen, doe je zelf. Alles wat vast aan het huis komt te zitten, laat je doen door iemand die het vaker heeft gedaan.
Die grens is scherper dan de gebruikelijke tweedeling tussen groot en klein. Een bank van tweeënhalve meter uitkiezen is een grote aankoop en toch een zelfklus, want je kunt hem in de kamer zetten, er twee weken op zitten en hem desnoods terugsturen. Een gordijnrail ophangen is een kleine klus en toch geen zelfklus als je niet weet wat er achter die wand zit, want die fout kun je niet ongedaan maken.
En dat is precies wat er in de meeste huizen misgaat. Mensen twijfelen wekenlang over een kleur, laten zich adviseren over een vaas, en pakken vervolgens zonder aarzelen de boormachine voor het enige onderdeel van de dag dat werkelijk niet terug te draaien is.
Stylen is geen vak dat je moet inhuren
Het samenstellen van een kamer is een vaardigheid die je opbouwt door het te doen, en de leerkosten zijn laag. Je zet iets neer, je loopt weg, je komt terug en je ziet het.
Koop daarom liever één object dat je goed vindt en woon er een maand mee, dan dat je een compleet plan uitbesteedt. Een schaal van 31 cm breed en 11 cm hoog in handgegoten resin op een lege eettafel leert je binnen een week meer over de maat die jouw tafel vraagt dan welk moodboard ook. Blijkt hij te klein voor dat blad, dan weet je nu iets wat je vooraf niet kon weten.
Hetzelfde geldt voor de dingen die niemand vooraf goed inschat, zoals hoogte. Een kandelaar van 32 cm hoog met een voet van 14 cm staat op een dressoir prima op ooghoogte en zit op een eettafel precies in de zichtlijn tussen twee mensen die tegenover elkaar zitten. Dat verschil voel je pas als je er een avond aan hebt gegeten.
Waar advies wél zijn geld waard is: bij de indeling, vóór de grote aankopen. De vraag of die hoekbank in deze kamer past, met een deur die opendraait en een radiator onder het raam, is een rekenvraag met dure gevolgen. Die stel je liever aan iemand die het honderd keer heeft gedaan dan aan jezelf met een rolmaat op zaterdagochtend. Voor de rest, het schikken, het combineren, het weer weghalen, is jouw oordeel het enige dat telt, want jij woont er.
Er is bovendien een praktisch argument. Een kamer die volledig door iemand anders is bedacht, blijft moeilijk om aan te vullen. Je weet niet waarom iets ergens staat, dus je durft er niets bij te zetten en niets weg te halen, en dan bevriest de kamer op de dag van oplevering.
Waar zelf doen echt duur wordt
Boren is de plek waar het misgaat, en meestal niet omdat de klus moeilijk is. Het gaat mis omdat je niet ziet wat er achter de wand zit.
Leidingen en bedrading lopen in de meeste woningen loodrecht boven en naast schakelaars en stopcontacten. Dat is de zone waar je niet in boort, en dat is meteen de zone waar mensen intuïtief hun tv-beugel of hun rail plannen, want dat is de mooie plek. Een leidingzoeker kost minder dan een uur van een klusser, en toch ligt hij in de meeste huizen niet in de la.
Gewicht is het tweede probleem. Een ovale spiegel van 108 bij 120 cm hangt niet aan het haakje dat toevallig in de doos zat, en in een gipsplaatwand houdt een gewone plug zo'n spiegel sowieso niet. Daar horen hollewandpluggen in, of een bevestiging in het achterliggende houten regelwerk, en dat is precies het soort keuze waar iemand met ervaring drie seconden over doet en jij een middag. De maten en hoogtes waarop een spiegel het beste hangt, staan in een spiegel ophangen; de rest van de formaten vind je bij de spiegels.
Dan de derde categorie: alles wat je maar één keer kunt zagen, boren of snijden. Marmer, natuursteen, een maatwerkblad, een vloer. Een verkeerde snede in een kleed blijft een verkeerde snede, en er is geen tweede poging.
Elektra hoort in deze rij ook thuis, met een nuance. Een lamp aan een bestaand plafondpunt hangen is voor de meeste mensen te doen, mits de groep uit staat en je weet welke draad de aarde is. Een lichtpunt verplaatsen, een groep bijmaken of een dimmer plaatsen voor ledverlichting is dat niet, en dat merk je pas als de lampen gaan flikkeren.
Waar mijn stelling niet opgaat
De eerste uitzondering is de huurwoning. Daar is de vraag niet wie het doet, maar of het überhaupt mag, en dan verschuift alles naar oplossingen die geen gat achterlaten: staande lampen in plaats van wandlampen, een spiegel tegen de wand in plaats van eraan. Het volledige rijtje staat in een huurwoning inrichten zonder te boren.
De tweede uitzondering is tijd. Als je vijftig uur per week werkt, is de rekensom anders. Een klusser die in twee uur ophangt waar jij twee zaterdagen mee bezig bent, kost geld dat je op een andere manier terugkrijgt.
De derde is gereedschap. Voor één klus een machine kopen die je daarna nooit meer gebruikt is zelden verstandig, en huren betekent dat je die dag ook echt klaar moet zijn.
En dan de omkering, waarin mijn stelling niet klopt: soms is meubels uitkiezen juist wél het onderdeel dat je uitbesteedt. Bij een compleet lege woning die in korte tijd bewoonbaar moet zijn, of bij twee mensen die het over geen enkele stoel eens worden, levert een derde met een plan meer op dan nog een weekend twijfelen. Zorg dan wel dat je begrijpt waarom er staat wat er staat, anders zit je over een jaar met een kamer die je niet durft aan te raken. Wat je aan een meubel kunt zien voordat je het koopt, staat in kwaliteit herkennen bij meubels.
