Wandlamp of tafellamp naast het bed: wat kies je?

De twee lampen doen niet hetzelfde

Een tafellamp verlicht het kastje waar hij op staat. Een wandlamp verlicht het bed en laat het kastje leeg. Dat klinkt als een detail, maar het is precies waar de keuze op neerkomt.

Een tafellamp geeft licht in een kegel omlaag en opzij. Op een nachtkastje betekent dat: het boek is verlicht, en de bril, de telefoon en het glas water ook. Je ziet waar je naar tast. Nadeel is dat de lamp zelf ruimte inneemt en dat de kap vaak op ooghoogte staat als je rechtop in bed zit, waardoor je in de lichtbron kijkt.

Een wandlamp hangt boven of naast het bed en schijnt langs je heen naar beneden of naar de wand. De lichtbron zit buiten je blikveld en het kastje blijft vrij. Nadeel is dat je in het donker moet weten waar de schakelaar zit, en dat de lamp vast zit op de plek waar hij hangt.

Er speelt nog iets mee dat pas na een paar weken opvalt. Een tafellamp doe je aan met een schakelaartje op het snoer of aan de voet, en die zoek je in het donker op de tast. Een wandlamp heeft vaak een trekkoordje of een knopje op de wandplaat, altijd op dezelfde plek. Klein verschil, maar je maakt die beweging elke avond.

Hoe groot is je nachtkastje?

Meet eerst het blad van je nachtkastje. Is dat kleiner dan ongeveer 35 bij 35 cm, dan wordt een tafellamp lastig, want een lampvoet van 13 tot 16 cm doorsnede plus een kap die verder uitsteekt, laat dan nauwelijks ruimte over voor een boek en een glas.

In dat geval is een wandlamp de logische keuze. De wandlamp Charlize met faux marmer cilinders van 45 cm hoog heeft een diepte van 8,5 cm en neemt dus letterlijk niets van je blad af.

Heb je een ruim kastje met een blad van 45 cm of breder, dan kan een tafellamp prima. Een cilindrische lamp met een smalle voet, zoals de tafellamp Kiera van 54 cm met een basis van 13 cm doorsnede, staat stabiel en laat genoeg blad over.

Wat je bij een tafellamp meeneemt in de rekensom is de hoogte van het kastje zelf. Een lage kast met een hoge lamp erop zet de kap boven je hoofd; een hoge kast met een lage lamp zet de kap onder je schouder. Hoe je die twee maten op elkaar afstemt, staat in het artikel over de hoogte van een nachtkastje.

Er is nog een derde situatie die vaak vergeten wordt: helemaal geen nachtkastje. In een kleine slaapkamer waar het bed tussen twee wanden past, is een wandlamp de enige optie die overblijft, want er is niets om iets op te zetten.

Lezen zonder de ander wakker te houden

Slaap je alleen, dan maakt de keuze weinig uit voor het comfort. Deel je het bed, dan wint de wandlamp bijna altijd.

De reden is de richting van het licht. Een tafellamp met een stoffen kap straalt naar alle kanten en verlicht ook de helft van het bed waar iemand ligt te slapen. Een wandlamp met een gerichte of afgeschermde kap zet een lichtvlek van ongeveer een halve meter op je eigen pagina en laat de rest van de kamer donker.

Kijk dan wel naar het materiaal van de kap. Albast en matglas verspreiden het licht juist breed en zacht, en dat is fijn voor sfeer maar minder geschikt voor lezen naast een slapende partner. Een kap van ondoorzichtig metaal of een lamp met verticale panelen, zoals de wandlamp Anya in bronze met kristallen panelen van 41 cm, stuurt het licht meer naar één kant.

Wat in beide gevallen helpt: een dimmer, en een lichtkleur van rond de 2700 kelvin. Fel wit licht om elf uur 's avonds houdt langer wakker dan de lamp zelf.

Wat een wandlamp aan voorbereiding kost

Een wandlamp vraagt een aansluitpunt in de wand, en dat is de reden dat de keuze in de praktijk vaker op een tafellamp valt dan op basis van comfort te verwachten was.

Zit er geen leiding op de plek waar je hem wilt, dan zijn er drie routes. Een elektricien laten hakken en de wand herstellen. Een opbouwleiding of kabelgoot langs de plint. Of een wandlamp met een zichtbaar snoer naar een stopcontact, wat in een strak interieur zelden mooi is maar in een huurhuis het enige is dat mag.

Twijfel je over de plaatsing, meet dan eerst waar het bed straks écht staat, want een wandlamp die dertig centimeter naast het hoofdeinde eindigt, blijft daar zitten. Op welke hoogte een wandlamp hoort en welke uitzonderingen daarop gelden, staat uitgewerkt in het artikel over de juiste hoogte voor een wandlamp.

Een tafellamp vraagt niets, behalve een stopcontact binnen snoerlengte. Dat is de eerlijke reden waarom hij vaker gekozen wordt.

Diepte beslist in een smalle slaapkamer

In een kamer waar het bed op minder dan 60 cm van de kastenwand staat, is diepte het enige criterium dat er nog toe doet. Een tafellamp staat op het kastje en telt dus de diepte van het kastje plus de kap. Een wandlamp telt alleen zijn eigen uitsteek.

Het verschil is groot. De wandlamp Mylas in mat zwart van 50 cm hoog heeft een diepte van 8 cm. Een nachtkastje met een tafellamp erop komt al snel op vier tot vijf keer zoveel uit, en dat is precies de ruimte die je nodig hebt om langs het bed naar het raam te lopen.

Dezelfde afweging speelt in de hal, waar de keuze tussen een staande kapstok of haken aan de wand op exact hetzelfde neerkomt: wat op de grond staat kost diepte, wat aan de wand hangt kost bijna niets. In een smalle ruimte wint het wandmodel altijd, ook als het staande model mooier is.

Let bij een wandlamp naast het bed wel op de uitsteek in relatie tot je hoofd. Een lamp die 25 cm uit de wand komt en op schouderhoogte hangt, stoot je aan zodra je rechtop gaat zitten.

Wanneer je ze allebei neemt

Er is één situatie waarin de vraag geen keuze is: een slaapkamer die ook een leeshoek of een kaptafel bevat. Dan heb je een leeslamp bij het bed nodig én een lichtpunt elders, en dan is de logische verdeling een wandlamp aan het bed en een tafellamp op het andere meubel.

De valkuil daarbij is symmetrie. Twee identieke wandlampen links en rechts van het bed werken goed. Een wandlamp aan de ene kant en een tafellamp aan de andere kant werkt zelden, omdat de lichtpunten dan op verschillende hoogtes zitten en de kamer scheef aanvoelt zodra je beide aandoet.

Werkt wel: twee wandlampen aan het bed plus een lage tafellamp op een dressoir aan de overkant. De lampen bij het bed doen het lezen, de lamp op afstand zorgt dat de kamer niet in twee harde lichteilanden uiteenvalt. Hoe je die punten over een slaapkamer verdeelt, staat verder uitgewerkt in het stuk over verlichting in de slaapkamer.

Kies je voor allebei, houd dan één materiaal aan door de kamer heen. Goud met matglas naast marmer met linnen levert twee lampen op die los van elkaar mooi zijn en samen rommelig.

Sta je nog te twijfelen, stel dan de simpelste vraag: wat wil je op je nachtkastje kunnen zetten? Blijft daar na de lamp niets meer over, dan is de keuze al gemaakt. Kijk voor de vormen en dieptes in de wandlampen en leg de uitsteek naast de vrije ruimte die je hebt gemeten.