Kamer zonder ramen: vijf vragen en eerlijke antwoorden

Mag je in een kamer zonder ramen slapen?

Slapen kan er prima. Wat over die vraag beslist is niet het licht maar de lucht. Een slapend mens geeft de hele nacht vocht en warmte af, en in een gesloten ruimte zonder afvoer loopt de luchtvochtigheid op tot het raam dat er niet is gemist wordt. Het gevolg merk je 's ochtends: een zware kop, een muffe geur in het beddengoed, condens op een koude buitenmuur.

De praktische vraag is dus of er ventilatie is. Een mechanisch afzuigpunt in het plafond, een rooster in de wand naar de gang, of een deur die 's nachts open kan blijven staan. Eén daarvan is genoeg; helemaal niets is te weinig.

Er zit ook verschil tussen gebruiksfrequenties. Een logeerkamer waar twee weekenden per jaar iemand slaapt is een ander verhaal dan de kamer waar iemand elke nacht ligt. Voor dat eerste is een binnenkamer een prima oplossing. Voor het tweede telt zo'n ruimte bij een verkoopmeting meestal niet als slaapkamer mee, en dat is geen formaliteit: het is dezelfde reden in andere woorden.

Waarom voelt het er benauwd, ook als het niet warm is?

Omdat er niets beweegt. Een raam levert niet alleen licht maar ook een drukverschil: buiten is het kouder of warmer dan binnen, en daardoor loopt er lucht. Een kamer zonder raam heeft dat verschil niet, dus de lucht blijft staan waar hij staat, inclusief het vocht en de geuren die er in de loop van een dag bij komen.

Een afzuigpunt lost dat alleen op als er ook lucht bij kan. Afzuiging trekt de lucht eruit, maar er moet ergens iets terug naar binnen, en dat gaat in de meeste huizen onder de deur door. Een tochtstrip, een dik kleed dat tot tegen de deur ligt of een kier die bij het plaatsen van een nieuwe vloer is dichtgemaakt, zet de hele ventilatie stil zonder dat iemand het ziet.

Het tweede wat ontbreekt is een koud vlak. Een raam is 's winters de koudste plek in een kamer en zet daarmee een langzame circulatie in gang. Zonder dat vlak blijft de temperatuur in een binnenkamer opvallend gelijkmatig, wat prettig klinkt maar in de praktijk betekent dat warme, klamme lucht op ooghoogte blijft hangen.

Helpt het om de muren wit te schilderen?

Nauwelijks. Wit werkt doordat het daglicht terugkaatst, en daglicht is precies wat hier ontbreekt. Wat een witte muur in een raamloze kamer terugkaatst, is het licht van de lampen, dus de muur neemt de kleur van die lampen aan. Onder warme peertjes wordt hij geelgrijs, in de hoeken grijzer, en het effect is een kamer die er de hele dag uitziet alsof het al laat is.

Een warme middentint doet het hier beter, en een bewust donkere kleur nog beter, omdat er geen daglichtwand naast ligt om hem mee te vergelijken. In een raamloze werkkamer of hobbykamer is diep groen of gerookt bruin geen offer: er valt niets te verliezen wat er niet al niet is. Dat ligt anders in een kamer die nog wél een raam heeft, want daar strijdt de kleur met wat er binnenkomt. Dat geval staat uitgewerkt in wonen met weinig daglicht, en voor half verdiepte ruimtes in souterrain of kelderkamer.

Wat de kleur wél goed laat werken, is het aantal lichtpunten. Eén plafondlamp maakt van elk oppervlak hetzelfde vlakke vlak. Zet er een tweede en een derde bij op andere hoogtes, bijvoorbeeld een staande lamp in een hoek zoals Vloerlamp Josie van 161 cm met linnen kap, en de wanden krijgen weer verloop. Verloop is wat een kamer diepte geeft, en dat is hier het enige wat je zelf kunt maken.

Doet een spiegel hier nog iets?

Een spiegel geeft terug wat ervoor staat. Zonder raam staat daar geen daglicht, dus hij brengt geen licht binnen; die verwachting kun je meteen laten vallen. Wat hij wel doet is de kamer verlengen, en dat is in een kleine binnenruimte de nuttiger truc van de twee.

Het werkt op twee plekken. Tegenover de deuropening, zodat je bij binnenkomst langs de spiegel de kamer in kijkt en de ruimte een tweede diepte krijgt. En achter of naast een lamp, want dan verdubbelt de lichtvlek en lijkt er een tweede bron te staan. Spiegel Jamel is rond, 86 bij 86 cm en heeft een bronzen lijst met structuur; een ronde vorm helpt hier omdat hij niet als tweede raam gelezen wordt, en dat scheelt teleurstelling.

Waar het niet werkt: pal tegenover de zitplek of het bed. Dan kijk je in een kamer zonder daglicht naar jezelf, en dat maakt de ruimte kleiner in plaats van groter.

Kan er iets levends staan in een kamer zonder daglicht?

Op de lange termijn niet. Planten die als schaduwplant verkocht worden, verdragen weinig daglicht, niet géén daglicht. Een sansevieria of zamioculcas houdt het maanden vol op de reserves in zijn wortels en gaat daarna langzaam ijler groeien, met langere stelen en kleinere bladeren. Gewoon lamplicht helpt daar niet bij, want de hoeveelheid licht die een plant nodig heeft ligt een orde van grootte boven wat een woonkamerlamp geeft.

Er zijn twee eerlijke oplossingen. De eerste is een kweeklamp, en dan is het geen decoratie meer maar een apparaat dat elke dag uren aan staat. De tweede is niets levends neerzetten en er een kunstplant of een tak neerzetten die het beeld draagt. Kunstplant Strelitzia is 150 cm hoog en staat in een zwarte pot; op die hoogte vult hij een lege hoek en breekt hij de rechte lijn van twee wanden die elkaar raken. In de rest van de kunstplanten en zijdebloemen zit voor elke hoek wel een formaat.

De derde optie, roulatie, is minder gek dan hij klinkt: een plant staat een week binnen en gaat daarna een paar weken terug naar een kamer met daglicht. Dat werkt alleen als je die tweede plek hebt en als je het volhoudt.