Een staal op wit karton liegt
Kleurstalen worden gedrukt op wit karton, en die witte rand is het probleem. Het oog beoordeelt kleur altijd ten opzichte van wat ernaast ligt. Naast wit lijkt vrijwel elke tint donkerder, warmer en zwaarder dan hij op een hele muur wordt.
Knip die rand er dus af, of houd het staal tegen de wand met je hand er strak omheen.
Er is nog een schaalprobleem. Een staal van ongeveer 10 bij 15 cm is 150 vierkante centimeter kleur. Een muur van 3 bij 2,6 meter is bijna acht vierkante meter. Op dat oppervlak wordt dezelfde tint lichter, verzadigder en veel dominanter, omdat het licht van muur naar muur blijft weerkaatsen en de kleur zichzelf versterkt.
Twee muren in dezelfde kamer, twee kleuren
Schilder een kamer in één tint en je krijgt er in de praktijk drie of vier. De muur waar het raam in zit staat de hele dag in tegenlicht en oogt donkerder. De muur tegenover het raam vangt het volle daglicht en oogt bleker, soms zo bleek dat de kleur verdwijnt. De zijwanden zitten daar tussenin.
Kies daarom altijd de muur uit die je het meest ziet vanaf de bank of vanuit de deuropening, en beoordeel de kleur daar. De andere muren volgen vanzelf.
Wat de windrichting doet
Noorderlicht is koel en constant. Grijzen slaan er blauw in uit en beige kan er groenig gaan lijken; kies in een noordkamer tinten met een warme onderkleur, dus een grijs met wat geel of rood erin in plaats van een neutraal grijs.
Zuiderlicht is warm en verschuift bovendien van hard en wit rond het middaguur naar goudgeel tegen zonsondergang. Daar kun je juist wel een koele tint hebben, want de zon verwarmt hem toch.
Oostkamers hebben hun mooiste licht voor twaalf uur, westkamers pas na vieren. Beoordeel de kleur op het moment dat je de kamer daadwerkelijk gebruikt: een eetkamer op het oosten test je 's ochtends, een woonkamer op het westen aan het eind van de middag.
De vloer kleurt van onderaf mee
Daglicht valt op de vloer, kaatst omhoog en neemt de kleur van die vloer mee de muur op. Een eiken vloer stuurt geel-oranje omhoog, een betonvloer koel grijs, een donkere vloer stuurt vooral weinig.
Dat effect is het sterkst op het onderste halve meter van de wand en verdwijnt naar boven toe. Ligt er een groot kleed in de kamer, zoals het vloerkleed Velay in coffee van 200x300 cm met zijn zijdeachtige glans, dan neemt dat kleed die rol over: viscose reflecteert meer licht dan wol en werpt dus meer kleur terug naar de muur. Leg een staal dus nooit op tafel, maar op de vloer die er straks echt ligt.
Bank, gordijn en kussen doen de rest
De grootste vlakken in een kamer zijn de muur, de vloer en de bank. Die drie praten met elkaar, en de kleinere textielstukken bepalen daarna welke kant het uitslaat.
Leg je staal naast wat er al is. Een sierkussen in taupe linnen van 50x50 cm trekt een muurkleur naar warm; een kussen Olin in greige met zijn zwarte weefstrepen trekt hem juist naar koel en grijs. Hetzelfde blik verf leest dus anders in een kamer met beige textiel dan in een kamer met grijs textiel.
Hoe die verhouding tussen wand, meubel en accent uitpakt, staat uitgebreider in kleuren combineren volgens de 60-30-10 verhouding.
Glansgraad verandert de kleur
Dezelfde kleurcode in mat, zijdeglans en hoogglans levert drie verschillende muren op. Mat absorbeert licht en houdt de tint dicht bij wat je op het staal zag. Zijdeglans kaatst licht terug en maakt de kleur zichtbaar lichter, maar laat ook elke oneffenheid in het stucwerk zien.
In een kamer met weinig daglicht kiezen mensen vaak glans om het lichter te maken. Dat werkt maar half: je krijgt reflectie op één plek en de rest van de muur blijft even donker. Een spiegel op de juiste wand doet dat werk beter.
Zo test je een kleur wel
Verf een proefvlak van minstens 50 bij 50 cm, en liever een halve vierkante meter. Twee lagen, want één laag geeft nooit de eindkleur. Laat het 24 uur drogen; verf droogt in de meeste gevallen iets donkerder op dan hij nat oogt.
Doe dat niet direct op de muur, maar op een stuk wit geschilderd karton of een restje gipsplaat. Dan kun je het vlak verplaatsen naar de muur bij het raam, de muur ertegenover en de hoek achter de bank, en zie je in één middag wat een geschilderde muur je pas na een weekend werk had verteld.
Kijk op drie momenten
Beoordeel het proefvlak drie keer: rond negen uur 's ochtends, rond twee uur 's middags en 's avonds met alleen de lampen aan.
Dat laatste moment is de belangrijkste en wordt het vaakst overgeslagen. De meeste mensen zien hun woonkamer voor het grootste deel van het jaar bij kunstlicht. Ledlampen van 2700 kelvin zetten een koele tint terug naar warm; 4000 kelvin doet precies het omgekeerde en maakt beige bleek. In wat kelvin betekent voor je verlichting staat welke waarde bij welke kamer past.
De laatste controle voor je een blik koopt
Kijk als laatste naar wat er aan de muur blijft grenzen. Wit plafond, witte kozijnen en witte plinten zijn zelf ook een kleur, en een gebroken wit kozijn naast een koele grijze muur maakt dat kozijn ineens geel.
Loop tot slot naar de deuropening en kijk vanuit daar. Vanaf twee meter afstand zie je de tint zoals bezoek hem ziet, en dat is de enige afstand waarop je hem nooit hebt beoordeeld terwijl je met een staal in je hand tegen de muur stond. Neutrale tinten hoeven daarbij niet vlak te worden; waarom neutraal geen synoniem is voor saai laat zien waar het verschil zit.
Bekijk alle sierkussens en plaids
Bekijk de collectie
