De fout die bijna iedereen maakt
Twee kussens naast elkaar op de bank, allebei met een dessin, allebei ongeveer even groot getekend. Een streep van een centimeter breed naast een ruit van een centimeter. Op de winkelfoto stond het leuk, thuis kijk je ernaar en denk je: het botst.
Wat er misgaat is bijna nooit de combinatie streep-met-ruit. Het is dat de twee patronen even groot zijn en daardoor om dezelfde aandacht vragen. Je oog kan niet kiezen welk van de twee het hoofdmotief is en blijft heen en weer springen.
Er speelt vaak nog iets mee: allebei de dessins hebben ongeveer evenveel contrast. Een bruin motief op crème naast een zwart motief op wit vecht harder dan hetzelfde duo waarvan er één in twee tinten zand is uitgevoerd. Verschil in schaal en verschil in hardheid doen samen het werk.
Datzelfde gebeurt met een gestreept kleed onder een gestreepte plaid, of met behang en gordijnen uit dezelfde collectie. Ze zijn perfect op elkaar afgestemd, en juist daarom valt het geheel plat.
Schaal weegt zwaarder dan soort
De vraag is dus niet welke patronen bij elkaar passen, maar hoe groot ze getekend zijn ten opzichte van elkaar.
Werk met drie schaalniveaus in dezelfde ruimte:
- Groot: één dessin waarvan het motief zichtbaar is vanaf de deur, denk aan een tekening van 20 cm of meer. Meestal is dat het vloerkleed of de gordijnen.
- Middel: een motief van ongeveer 5 tot 10 cm, goed leesbaar op twee meter afstand. Dit is de plek voor het opvallendste kussen.
- Klein: fijne strepen, stippen of een reliëf van hooguit 1 tot 2 cm, dat op afstand als textuur leest en pas van dichtbij als patroon.
Zolang die drie duidelijk van elkaar verschillen, mag je streep, ruit, bloem en abstract gewoon door elkaar gebruiken. Een vloerkleed van 160 bij 230 cm met een gemêleerd abstract dessin neemt bijvoorbeeld het grote niveau voor zijn rekening, precies omdat de tekening zacht en groot is en de kussens erboven daardoor ruimte houden.
Zitten twee patronen te dicht bij elkaar in schaal, dan is de simpelste ingreep om er één te vervangen door een veel kleinere of veel grotere versie van hetzelfde idee.
Twijfel je of het verschil groot genoeg is, ga dan op drie meter afstand staan en kijk nog eens. Op die afstand valt een fijn dessin terug tot een egale kleur en houdt alleen het grote motief zijn vorm. Zie je op drie meter twee even luide patronen, dan is het verschil te klein. Fotograferen werkt net zo goed: op een telefoonscherm van tien centimeter is het meteen duidelijk welk motief het hardst praat.
Drie patronen werken beter dan twee
Twee patronen naast elkaar leest als een vergelijking: het oog zet ze tegenover elkaar en zoekt het verschil. Drie leest als een verzameling, en dan stopt dat vergelijken.
Bij drie ontstaat er vanzelf een rangorde. Eén patroon voert de boventoon, één ondersteunt, één is nauwelijks meer dan structuur. Een kussen van 50 bij 50 cm met een abstract dessin in terra en naturel kan de hoofdrol pakken; een kussen van 45 bij 45 cm met een gebogen lijnenpatroon in reliëf hoort bij dat kleinste niveau en doet het rustige werk.
Houd de kleuren daarbij dicht bij elkaar. Drie dessins in dezelfde familie van zand, taupe en caramel gaan samen, ook als de motieven niets met elkaar te maken hebben. Drie dessins in drie verschillende kleurfamilies gaan niet samen, hoe goed de schaalverdeling ook is.
Hoeveel kussens er in totaal op een bank horen is een vraag op zich; daar gaat hoeveel sierkussens op een bank verder op in.
Het effen vlak ertussen
Patronen hebben rust nodig om te kunnen werken, en die rust komt van effen vlakken.
Reken op minstens de helft effen in wat je in één blik ziet. Op een bank van 230 cm met vijf kussens betekent dat hooguit twee of drie met een dessin en de rest effen, plus de bekleding van de bank zelf die ook meetelt als effen vlak.
Zet twee dessins bovendien niet direct naast elkaar als ze allebei druk zijn. Een effen kussen ertussen doet hetzelfde werk als een spatie tussen twee woorden. Het langwerpige model van 60 bij 40 cm is daar handig voor: dat ligt vooraan en scheidt de twee grotere kussens erachter fysiek van elkaar.
Bij bouclé of chenille let je nog op iets anders: die stoffen brengen zelf al een fijne structuur mee. Op een bouclébank telt het meubel dus mee als je kleinste patroonniveau, en heb je er geen derde fijn dessin meer bij nodig. Meer over dat verschil tussen structuur en patroon staat in textuur zonder kleur.
Buiten de bank om
Kussens zijn de makkelijkste plek om te oefenen, en ook de goedkoopste om fout te doen. Dezelfde verhouding geldt alleen net zo goed voor de hele kamer, waar de vlakken groter zijn en een misser dus langer blijft staan.
Op de vloer draagt het grootste patroon, aan het raam het middelste en op de bank het kleinste, of precies andersom; wat niet werkt is drie keer hetzelfde niveau. Hangt er een dessin aan de wand, tel dat dan mee als een van je drie, ook als het een schilderij is en geen stof.
Handig is dat je de verhouding per seizoen kunt verschuiven zonder iets groots te vervangen. In de winter mag het middelste niveau wat luider en warmer zijn, in de zomer haal je een dessin weg en houd je twee niveaus over. Het vloerkleed en de gordijnen blijven staan; alleen de laag die je in vijf minuten omruilt verandert mee.
In een slaapkamer werkt de omgekeerde volgorde vaak beter: een rustige vloer en het patroon op het bed, waar je het van dichtbij ziet. En in een gang of hal, waar je nooit langer dan tien seconden bent, mag één stevig dessin de hele ruimte dragen zonder iets anders ernaast.
Loop je sierkussens en plaids door met die drie niveaus in je hoofd, dan wordt kiezen ineens een stuk sneller: je zoekt niet naar een mooi kussen, maar naar het formaat tekening dat in jouw kamer nog ontbreekt.
