Stof: droog, zacht en in één richting
Papier laat zich niet afnemen met een vochtige doek. Alles wat je eraf haalt, haal je er droog af, en alles wat wrijft of met kracht zuigt laat een spoor achter. Dat is meteen de reden dat papieren objecten er na een jaar vaak vaal uitzien terwijl er niets kapot is: het stof zit niet óp het oppervlak maar tussen de vezels, en daar krijg je het met poetsen alleen maar dieper in. Een kap boven een tafellamp die elke avond aan staat, vangt bovendien meer stof dan de rest van de kamer, omdat warme lucht er langs omhoog trekt.
1. Werk met een zachte kwast, niet met een doek. Een brede poederkwast of een schone verfkwast van 5 cm neemt stof mee zonder in de vezel te wrijven; een microvezeldoek pakt de toplaag van ongecoat papier juist beet.
2. Zuig nooit rechtstreeks op het papier. Houd het mondstuk een centimeter of tien van het oppervlak en zuig de stof in de lucht op. Een stoffen kap op een ijzeren frame, zoals de lampenkap Zera van 40 cm doorsnee en 30 cm hoog in polyester, verdraagt het meubelmondstuk op de laagste stand wel; papier trekt onder die zuigkracht meteen hol.
3. Werk van boven naar beneden, in één richting. Heen en weer poetsen wrijft het stof in de nerf, en bij geplooide of geribbelde kappen belandt het dan precies in de vouwen waar je er niet meer bij kunt.
Vocht, warmte en zon slopen papier langzaam
De drie dingen die papier op termijn onbruikbaar maken werken traag, dus je ziet de schade pas als er niets meer aan te doen is. Voorkomen is hier letterlijk het hele onderhoud. Papier en karton nemen vocht op uit de lucht en staan het weer af, net als hout, alleen zonder de stevigheid om die beweging op te vangen: het gevolg is een golvend deksel of een kap die uit het lood hangt.
4. Houd karton weg bij koude buitenmuren en natte ruimtes. Een doos met een kartonnen kern, zoals de opbergdoos Nova van 30 cm breed en 9,5 cm hoog, staat prima op een dressoir maar gaat bol staan als hij tegen een koud raam of in een badkamer belandt, omdat het karton vocht opneemt en daarbij uitzet.
5. Zet er een ledlamp in. Een oude gloei- of halogeenlamp maakt papier vlak boven de fitting binnen een seizoen bruin. Houd bovendien minstens 5 cm ruimte tussen de lichtbron en de kap, ook met led.
6. Draai wat in de zon staat twee keer per jaar een halve slag. Papier verbleekt sneller dan textiel, en ongelijkmatig: bij een kap voor een raam op het zuiden zie je na één zomer het verschil tussen de voor- en de achterkant.
Deuken en scheuren herstel je van binnenuit
Vlekken op papier laten zich niet uitwassen; wat erin trekt blijft erin, en een poging met water levert een kringrand op die na het drogen donkerder is dan de vlek zelf. Wat je wel kunt herstellen is de vorm, en dat lukt alleen als je aan de binnenkant werkt en niet aan de zichtzijde.
7. Duw een deuk terug met de bolle kant van een lepel. Steun de buitenkant met je vlakke hand, druk van binnenuit langzaam tegen de deuk aan en stop zodra het papier meegeeft. Scherpe vouwen komen niet meer helemaal weg, ronde deuken meestal wel.
8. Plak een scheur aan de binnenzijde met zuurvrije papiertape. Gewoon plakband vergeelt en trekt bij het verwijderen de bovenste laag papier mee. Doe het bovendien snel: een scheur die blijft zitten, loopt langs de vezelrichting verder bij elke keer dat je het object optilt.
Waar ze staan en hoe je ze bewaart
De meeste schade ontstaat niet tijdens het schoonmaken maar op de plek waar iets dagelijks staat, en op zolder tussen de seizoenen door. Twee vragen beslissen het: draagt het ding gewicht, en hoe stabiel is de temperatuur op die plek. Wat je in het najaar opbergt, staat immers acht maanden ergens waar je niet naar omkijkt; decoratie opbergen tussen de seizoenen gaat over de rest van die dozen.
9. Stapel met het zwaarste onderop en gebruik een deksel nooit als plank. Bij de linnen boekendozen met een kern van gerecycled solidboard en artpapier is de grootste doos 33 bij 25 bij 4 cm, en die hoort onderaan; een zware vaas op de bovenste doos drukt het deksel in de tijd hol.
10. Bewaar papier op kamertemperatuur en niet in plastic. Een gesloten zak of bak houdt vocht juist vast, en op zolder schommelt de temperatuur te veel. Een dichte kastdeur of een lade is genoeg; op een open plank van een kast als de wandkast Carter van 220 cm hoog blijft alles wat papier is binnen een paar weken zichtbaar stoffig, zeker op de bovenste schappen.
Wil je minder vaak aan de kwast, dan zit de winst vooral in de hoeveelheid stof die er überhaupt rondzweeft; daarover gaat minder stof in huis krijgen. Voor de andere materialen in de kamer is er meubels onderhouden per materiaal, en welke maat kap eigenlijk op je voet hoort staat in lampenkap kiezen. De rest van het assortiment staat bij opbergen.
