Twee of drie werken naast elkaar: hoe hang je een set?

Fase 1: leg het blok eerst op de vloer

Twee of drie werken naast elkaar gedragen zich als één object. Dat betekent dat je de buitenmaten van het geheel opmeet en niet de losse doeken, want die buitenmaat is wat de wand te verwerken krijgt.

Leg de werken daarom op de vloer voor de muur waar ze komen te hangen, in de volgorde die je in gedachten hebt. Schuif ze naar elkaar toe tot het er goed uitziet en meet dan de totale breedte en hoogte. Dat getal leg je naast de vrije wand en naast het meubel eronder.

De set Liberty brown laat zien wat dat oplevert. Drie canvaspanelen in beige en bruintinten, samen 200 cm breed en 120 cm hoog, in goudkleurige grenen lijsten. Als losse panelen lijkt elk stuk bescheiden; als blok vraagt de set dezelfde wandruimte als een bank van tweeënhalve meter.

Kijk in deze fase ook naar wat de werken gemeen hebben. Een set houdt stand op één gedeelde eigenschap: dezelfde lijst, dezelfde hoogte of hetzelfde kleurbereik. Twee werken van 80x120 cm uit dezelfde serie, papier achter glas in een aluminium lijst, horen bij elkaar omdat alles behalve het beeld gelijk is. Een olieverf in een gouden barok lijst naast een zwart-witte foto in aluminium wordt geen set, hoe zorgvuldig je ook meet.

Bepaal tot slot de volgorde. Bij werken die als links en rechts verkocht worden, ligt die vast; bij drie vrije werken hang je het rustigste beeld in het midden, zodat de buitenste twee de blik naar binnen brengen.

Fase 2: kies de tussenruimte en de lijn waarop je uitlijnt

De tussenruimte doet meer voor het resultaat dan het formaat van de werken. Te weinig en ze lijken tegen elkaar geduwd; te veel en de set valt uiteen in losse schilderijen die toevallig op dezelfde muur hangen.

Voor werken van rond een meter breed zit de bruikbare marge tussen de 5 en 10 cm. Bij een tweeluik van twee panelen van 80x120 cm leest 6 tot 8 cm als één geheel. Ga je richting 20 cm, dan ziet het oog twee losse objecten en had je ze net zo goed op verschillende wanden kunnen hangen.

Houd de afstand overal gelijk. Bij drie werken is dat lastiger dan het lijkt, omdat een fout van een halve centimeter aan de linkerkant zich opstapelt naar rechts. Meet daarom niet van werk tot werk, maar zet vooraf alle verticale lijnen uit vanaf het midden van de wand.

Dan de uitlijning. Zijn de werken even hoog, dan lijn je zowel de boven- als de onderkant uit; dat gebeurt vanzelf. Verschillen ze in hoogte, dan lijn je uit op de horizontale middenlijn, zodat het blok in balans blijft. Uitlijnen op de bovenkant werkt alleen als er een echte lijn boven hangt, bijvoorbeeld een lambrisering of een verlaagd plafond.

Bij vierkante werken ligt dat weer anders. Twee panelen van 100x100 cm, zoals Zenith sand right in canvas met een grenen lijst en de bijbehorende linker versie, vormen samen een liggend vlak van twee meter breed. Dat blok is laag en breed en past daarom onder een plafond waar één groot vierkant al te hoog zou uitkomen.

Fase 3: hangen vanuit het midden naar buiten

Begin met de hoogte van het hele blok. De gebruikelijke lijn is dat het midden van het blok op ongeveer 150 cm boven de vloer uitkomt, wat overeenkomt met ooghoogte van iemand die staat. Hangt er een dressoir of bank onder, dan laat je 15 tot 20 cm tussen het meubel en de onderrand.

Plak vervolgens met schilderstape een horizontale lijn op de muur op de hoogte waar de onderkant van de werken komt. Die tape is je referentie voor alles wat daarna gebeurt en je haalt hem er aan het eind zo weer af.

Bepaal daarna het midden van de wand en werk van daaruit naar buiten:

1. Zet een potloodstreepje op de tape in het midden van het blok.
2. Meet vanaf dat streepje naar links en rechts de halve breedte van het middelste werk af, plus de gekozen tussenruimte.
3. Herhaal dat voor het volgende werk, telkens gemeten vanaf het midden en niet vanaf het vorige werk.
4. Hang bij drie werken het middelste als eerste, bij twee het linker.
5. Controleer met de waterpas na elk werk, niet pas aan het eind.

Let bij het aftekenen op het verschil tussen de bovenrand van de lijst en het ophangpunt. Bij een gespannen draad zakt het werk een paar centimeter, en dat verschil is per lijst anders. Til het werk op aan de draad, meet hoe ver de haak onder de bovenrand komt en verwerk dat in je streepje. Bij een strakke ophangbeugel is er geen speling en klopt de maat direct.

Werken met glas, zoals de panelen van Vortex beige left in papier achter glas met aluminium lijst, hang je liever met twee mensen op. Ze zijn zwaarder dan ze eruitzien en je wilt ze niet langs de muur laten schuiven.

Fase 4: bijstellen, en wanneer een set niet de juiste vorm is

Ga na het ophangen op de plek staan waar je normaal zit en kijk een minuut. Een set die vanaf twee meter perfect uitgemeten hangt, kan vanaf de bank scheef lezen doordat de vloer of het plafond niet waterpas is. Het oog gelooft in dat geval het plafond en niet je waterpas, dus corrigeer op wat je ziet.

Loopt er een lichtschakelaar of een stopcontact door je blok heen, schuif dan het hele blok opzij in plaats van de tussenruimte aan te passen. Ongelijke tussenruimtes vallen meteen op; een blok dat iets uit het midden van de wand hangt, valt niemand op zolang het uitgelijnd is met het meubel eronder.

Komt er ook een klok bij, dan gelden er extra afspraken over hoogte en tussenruimte; die staan in het stuk over een klok en wanddecoratie op dezelfde wand. Wil je juist veel kleinere lijstjes combineren, dan is dit niet de goede methode en werk je met de aanpak uit een galerijwand maken, waarbij je de indeling eerst op de vloer legt.

Er is ook een geval waarin een set gewoon de verkeerde keuze is. Op een korte wand van anderhalve meter dwingt een tweeluik je tot zulke krappe marges dat het benauwd wordt; daar staat één werk sterker. Hetzelfde geldt voor een wand met een schuin dak, waar de bovenrand van het rechter werk lager moet dan die van het linker en het blok zijn rechte lijn verliest. In beide situaties kies je liever één stuk uit de wanddecoratie dat de plek in zijn eentje aankan.