Waar zet je een kunstboom in de kamer?

De hoek waar de boom vanzelf terechtkomt

Er is in bijna elke woonkamer één hoek die overblijft. Achter de deur, naast de kast, de plek waar niets past en waar de stofzuiger staat als hij niet in de meterkast kan. Daar komt de kunstboom te staan, want dat is de enige lege vierkante meter die er nog was.

Twee weken later valt op dat er niets veranderd is. Vanaf de bank zie je alleen de pot, omdat de rugleuning van de fauteuil precies voor de stam staat. Vanuit de deuropening zie je de boom wel, maar dan kijk je er schuin tegenaan tegen een wand die er donker bij ligt. En 's avonds, als het licht aangaat, verdwijnt hij helemaal.

Aan de boom ligt het niet. Hij is gekozen op hoogte, en die klopt: hoeveel ruimte je boven de kroon vrij moet houden staat in de hoogte van een kunstboom bepalen vanaf je plafond. Wat er niet is gekozen, is de plek.

Twee zichtlijnen bepalen de plek

Een kunstboom werkt op het moment dat je hem ziet, en er zijn maar twee momenten die tellen: als je de kamer binnenkomt en als je op je eigen plek zit.

Ga eerst in de deuropening staan en kijk. Wat je zoekt is een plek waar de boom niet achter iets anders vandaan hoeft te komen: geen kastdeur ervoor, geen fauteuilrug tegen de stam, geen hoek die pas zichtbaar wordt als je twee stappen naar binnen doet. Een boom die zich pas laat zien als je al binnen bent, doet de helft van zijn werk niet.

Ga daarna zitten op de plek waar je meestal zit en kijk opnieuw. Vanaf zithoogte, ongeveer 110 cm boven de vloer, zie je van een boom van 220 cm alleen het deel boven de rugleuningen. Bij de Corri in mat brons met een kunstolijfboom op houtstam, samen 220 tot 235 cm hoog op een vaas van 90 cm betekent dat: de vaas verdwijnt achter de meubels en de kroon is wat je overhoudt. Dat is precies goed, zolang die kroon niet in je zichtlijn naar de televisie of naar de andere bank hangt.

Dat is de eerste harde grens. Een boom tussen twee zitplekken in blokkeert het gesprek, en dat merk je pas als er visite is.

Licht van achteren maakt er pas een boom van

De grootste winst zit niet in de plek op de plattegrond maar in wat er achter de boom staat.

Zet er een vloerlamp achter die naar boven schijnt en er gebeurt iets wat geen enkele andere decoratie doet: het licht wordt door de takken gebroken en de bladvormen komen als schaduw op het plafond en de wand terecht. De stam verbergt de lamp, dus je ziet een patroon zonder de bron. Dat is dezelfde gedachte als achter alle plekken waar je de lamp zelf niet hoort te zien: een oplichtend vlak leest als ruimte, een oplichtend punt leest als voorwerp.

Praktisch: de lamp hoort achter de pot te staan en niet ernaast, met de opening omhoog gericht. Kijk 's avonds vanaf de bank of je de fitting ziet. Zie je hem, dan schuif je de boom een handbreedte naar voren tot de stam de bron dekt.

Daglicht doet het omgekeerde. Recht voor een raam wordt een boom een silhouet: je ziet de omtrek en niets van de bladstructuur meer, en je levert bovendien daglicht in. Naast het raam, met het licht van opzij, komt diezelfde structuur juist het scherpst uit. Een halve meter opschuiven maakt dat verschil.

Drie plekken die in de praktijk werken

De eerste is de hoek achter de bank, aan de kant van de armleuning. De boom staat daar buiten de looproute, de kroon komt boven de rugleuning uit en vult de lege wand die anders boven een bank ontstaat. Reken op ruimte tussen pot en muur, zodat de achterste takken niet plat komen te staan.

De tweede is naast een hoge kast of een boekenkast. Daar loopt de hoogte van het meubel geleidelijk over in de boom, wat een harde verticale rand verzacht. De kunstolijfboom in de ivory metallic vloervaas, 210 cm in totaal met een vaas van 90 cm hoog en 40 cm doorsnede heeft daarvoor een lichte pot die niet met de kast concurreert.

De derde is de entree of de overgang tussen twee ruimtes. Een boom markeert daar de plek waar de ene kamer ophoudt, zonder dat er een wand of een kast voor nodig is. De Malaga in goud met een zijden olijfboom, samen 240 cm hoog doet dat in een ruime hal beter dan in een woonkamer van gemiddelde hoogte, waar hij tegen het plafond zou komen.

Kleiner mag ook, en dat wordt vergeten. Een losse sakura bloesemboom van 120 tot 125 cm hoog en 90 tot 100 cm breed in een lage vaas is breder dan hoog en hoort dus niet in een hoek maar op een plek waar je erlangs kijkt: naast een dressoir, of op een lage kast waar de takken over het blad heen mogen komen.

Wat er verder in die hoek staat

Een boom vult een hoek niet in zijn eentje. Hij levert één ding: een fijne, onregelmatige structuur op ooghoogte en hoger. Wat er onder en naast staat bepaalt of die hoek af is.

Onderin heb je iets massiefs nodig, en dat is meestal de pot zelf. Een matte, donkere pot geeft de boom gewicht en houdt hem op de vloer; een lichte, glanzende pot maakt hem luchtiger.

Daarnaast hoort er iets zachts in dezelfde hoek. Een gordijn, een plaid over een fauteuilleuning, een lampenkap van geweven stof: allemaal materialen die licht opnemen in plaats van teruggeven. Dat werkt omdat blad en textiel elkaar niet in de weg zitten, waar blad en glas dat wel doen. Waarom linnen kreukt en hoe die stof valt legt uit wat zo'n weefsel precies met licht doet, en waarom een linnen kap naast een boom anders oplicht dan een gladde.

Wat je weglaat is net zo bepalend. Twee hoge verticale elementen binnen een meter van elkaar, bijvoorbeeld een boom naast een vloerlamp van vergelijkbare hoogte, vechten om dezelfde aandacht. Kies er één voor die hoek en verplaats de ander naar de overkant.

Dezelfde kamer, andere hoek

Terug naar de boom uit het begin. Hij verhuist van de restruimte achter de deur naar de hoek achter de bank, aan de kant van de armleuning, ongeveer een halve meter uit beide muren.

Vanuit de deuropening staat hij nu vrij en zie je hem meteen. Vanaf de bank kijk je er niet tegenaan maar langs, met de kroon boven de rugleuning in je ooghoek. De vloerlamp die eerst naast de kast stond, gaat achter de pot en schijnt omhoog, zodat er 's avonds bladschaduw op de wand ligt in plaats van een verlicht armatuur.

De oude hoek achter de deur blijft leeg, en dat is geen verlies. Die plek werd nooit bekeken, en een boom die niet bekeken wordt is een boom die alleen stof vangt.

Meet voor je iets verplaatst de doorloop die overblijft. Blijft er langs de boom minder over dan de breedte van een deur, dan loop je er dagelijks met je schouder langs en worden de takken aan die kant kaal. Alle formaten en opmaken staan bij de kunstbomen.