Vooraf: het werk hangt op woonkamerhoogte
De situatie die je in veel huizen ziet: een schilderij dat netjes op ooghoogte hangt, midden boven de eettafel, met de hanglamp ervoor. Aan de maatvoering is niets mis. Toch klopt er iets niet.
Aan tafel kijk je vanaf een ooghoogte van ongeveer 120 cm. Het werk hangt met zijn midden op 150 cm, dus je kijkt er schuin tegenaan en ziet vooral de onderrand van de lijst. Erger nog: de hanglamp hangt op ongeveer 80 cm boven het tafelblad, precies in de zichtlijn tussen jou en het werk. Vanaf de plek waar je 's avonds twee uur zit, is het schilderij half afgedekt.
Overdag valt dat nauwelijks op, want dan staat de lamp uit en loop je door de kamer. Zodra er gegeten wordt, gaat de lamp aan en is de kap een donkere vorm in het beeld.
Er speelt nog iets. Een eettafel staat meestal met een korte kant tegen de wand of er vlak langs, en de stoelen aan die kant hebben rugleuningen van 90 tot 100 cm hoog. Die leuningen snijden de onderste strook muur af, dus de eerste meter boven de vloer doet visueel niet mee. Wat je aan bruikbare wandhoogte overhoudt, is smaller dan het meetlint suggereert.
Dit is dezelfde fout die ook boven een bank voorkomt, alleen met een ander gevolg. In de gids over wanddecoratie boven de bank is de rugleuning het referentiepunt en de kijkafstand een meter of drie. Aan tafel zit je dichterbij, lager, en er hangt iets tussen.
Drie dingen die aan tafel anders liggen
Zithoogte. Een eetkamerstoel zit rond 45 cm, een bank rond 40 cm met een diepe zitting waarin je achteroverleunt. Aan tafel zit je rechtop en dichter bij de wand, waardoor je blik hoger uitkomt en steiler naar de wand loopt.
Kijkafstand. Vanaf een bank kijk je vaak dwars door de kamer naar de wand ertegenover. Aan tafel zit iemand op anderhalve meter van de muur, en dat is te dichtbij om een groot vierkant in één blik te overzien. Op die afstand werkt een liggend formaat prettiger: je oog hoeft alleen horizontaal te bewegen.
Het paneel Wall art Eden van 145x85 cm is zo'n formaat, met gouden cirkels in reliëf op een taupe ondergrond in een zwart-gouden lijst. Breed en laag, dus het vult de wand zonder in de lampzone te komen.
De hanglamp. Dit is het punt dat de meeste mensen over het hoofd zien. Een hanglamp boven een tafel hangt laag en staat 's avonds aan, en alles wat erachter ligt, verdwijnt gedeeltelijk. Bovendien verlicht die lamp de tafel en niet de wand, dus het werk hangt in het donkerste deel van de kamer op het moment dat er het meest naar gekeken wordt.
Erna: lager, breder en naast de lamplijn
De correctie bestaat uit drie ingrepen die je in een half uur doet.
Zak met het midden van het werk naar ongeveer 135 cm boven de vloer. Dat is lager dan de gebruikelijke 150 cm en het voelt bij het ophangen fout, maar vanuit een stoel klopt het. Ga na het ophangen zitten en kijk; dat is de enige controle die telt.
Verschuif het werk vervolgens uit de as van de hanglamp. Hangt de lamp midden boven de tafel, dan schuif je het schilderij naar het deel van de wand waar niemand recht tegenaan kijkt, bijvoorbeeld uitgelijnd op de zijkant van de tafel. Een werk als Wall art Seda, 100x100 cm in MDF met linnen en een driedimensionaal textuurpatroon in goudtinten, kan dan gewoon vierkant blijven omdat het niet meer met de lamp hoeft te concurreren.
En kies materiaal dat tegen een eetkamer kan. Achter glas ontstaat spiegeling van de hanglamp, precies op de plek waar je naar kijkt. Een open canvas of een paneel zonder glas heeft dat probleem niet. De Wall art Odyssey gold, 100x100 cm canvas op grenen met gouden afwerking, is zo'n open uitvoering.
Wil je het werk 's avonds echt zien, dan is er nog een vierde ingreep: eigen licht. Een smalle spot in het plafond die op de wand gericht staat, of een wandlamp aan de zijkant, haalt het schilderij uit de schaduw van de hanglamp. Richt die spot schuin en niet frontaal, dan blijft de textuur zichtbaar en krijg je geen felle vlek in het midden van het doek.
Het resultaat is dat het werk zichtbaar wordt op het moment dat de kamer gebruikt wordt. Wat je verliest is de symmetrie op de foto; wat je wint is dat er 's avonds daadwerkelijk iets aan de muur hangt.
Wat er op tafel staat, praat mee
Een eettafel is de enige plek in huis waar de decoratie op ooghoogte staat tussen jou en de wand in. Een vaas van 40 cm hoog met takken erin zit precies in de zichtlijn naar het schilderij, en dan concurreren twee dingen om dezelfde blik.
Daarom werkt op een tafel die dagelijks gebruikt wordt iets laags beter, zoals in het stuk over een vaas die elke dag op de eettafel staat staat uitgelegd. Blijft de tafel meestal leeg, dan mag het werk aan de wand juist meer aandacht vragen.
Let ook op kleur. Aan tafel zit je lang stil naar hetzelfde vlak te kijken, en een druk beeld met veel contrast wordt dan sneller vermoeiend dan boven een bank, waar je blik alle kanten op gaat. Rustige, gelaagde werken houden het langer vol; de wanddecoratie in warme neutrale tinten is daar geschikter voor dan iets met scherpe zwart-witcontrasten.
Tot slot de wand zelf. In veel huizen staat de eettafel tegen de wand met de doorgang naar de keuken, en dan is er minder vrije muur dan het lijkt. Meet het stuk tussen de deuropening en de hoek op voordat je iets bestelt, en houd aan die kant minstens een halve meter muur vrij, zodat het werk niet in de looproute lijkt te hangen.
