Twee kandelaars en een schouw
Zet twee dezelfde kandelaars links en rechts op een schouw en het beeld is meteen af. Iedereen ziet het, niemand hoeft erover na te denken. Schuif dezelfde twee kandelaars samen naar één kant en zet er een stapel boeken naast, en het beeld is ook af, maar anders: minder plechtig, meer geleefd.
Dat is het hele onderwerp. Symmetrie en asymmetrie zijn geen kwestie van goede of slechte smaak; het zijn twee gereedschappen die iets verschillends doen. Wie weet wat elk gereedschap doet, kan kiezen in plaats van gokken.
Wat symmetrie doet
Symmetrie is spiegeling rond een as, en je brein herkent het sneller dan wat dan ook. Het leest als orde, formaliteit en rust, en het kost geen enkele moeite om naar te kijken.
Daarom werkt symmetrie op plekken waar je kalmte en ontvangst wilt: een entree met aan weerszijden van de spiegel een wandlamp, een bed met twee gelijke nachtkastjes en twee gelijke lampen, een schouw met een paar kandelaars. Een paar als de kandelaar Lowan van 30 cm in bruinglas, tweemaal hetzelfde model op gelijke afstand van het midden, is de eenvoudigste symmetrie die er bestaat en hij faalt nooit.
Symmetrie heeft ook een verborgen voorwaarde: hij vraagt een as die klopt. Twee kandelaars rond het midden van een schouw werken omdat de schouw zelf symmetrisch is; dezelfde twee kandelaars rond het denkbeeldige midden van een wand met een deur erin vechten tegen de architectuur. Controleer dus eerst waar de echte as zit, want een spiegelbeeld rond een scheve as leest als een fout, niet als een keuze.
De prijs van symmetrie is verder dat hij statisch is. Een volledig gespiegelde kamer voelt als een hotellobby: onberispelijk, en van niemand.
Wat asymmetrie doet
Asymmetrie is evenwicht zonder spiegeling. Niet twee gelijke objecten, maar twee ongelijke die elkaar in optisch gewicht opheffen: een grote naast twee kleine, een hoge naast een brede, een donkere naast twee lichte.
Het klassieke gereedschap daarvoor is het hoogteverloop. Dezelfde kandelaar Lowan bestaat ook als kleinere maat van 25 cm, en juist samen, 30 naast 25, doen ze iets wat twee gelijke exemplaren niet kunnen: ze maken een trap waar je oog langs omhoog loopt. Een set van drie windlichten in oplopende hoogtes van 25,5 tot 57,5 cm is hetzelfde principe als kant-en-klaar trio.
Asymmetrie leest als beweging en persoonlijkheid, en het is de reden dat oneven aantallen in styling steeds terugkomen: drie objecten kunnen geen spiegelbeeld vormen, dus ze vormen vanzelf een driehoek.
De verdeling: het kader spiegelt, de invulling niet
Er is een verdeling die in vrijwel elke goed ingerichte kamer opgaat, ook al heeft de bewoner hem nooit zo benoemd.
Houd de grote lijnen symmetrisch en maak de invulling asymmetrisch.
De grote lijnen zijn de architectuur en de meubels: de bank in het midden van de wand, twee fauteuils tegenover elkaar, de spiegel midden boven het dressoir. Die symmetrie geeft de kamer zijn skelet van rust. De invulling is alles wat erop en ertussen staat, en die mag scheef: de vaas uit het midden, de kandelaars in twee hoogtes, de stapel boeken naast de schaal.
Andersom werkt het zelden. Scheve meubels met keurig gespiegelde accessoires erop leest als een vergissing die iemand met kleine correcties heeft proberen te redden.
Per plek, in het kort
Op de schouw of boven een kast: symmetrisch kader, asymmetrische vulling. Spiegel of kunstwerk in het midden, en daaromheen niet twee gelijke stapels maar één kant hoog, één kant laag.
Op een dressoir in drie zones: maak hooguit één zone symmetrisch. Drie symmetrische zones naast elkaar worden een etalage.
Aan de eettafel: symmetrie hoort bij het dekken, asymmetrie bij de rest van de dag. Een middenstuk in drie hoogtes staat losser dan twee kandelaars keurig naast elkaar.
In de boekenkast: laat de boeken zelf het ritme maken en zet per plank hooguit één object naast de rij. Wie elke plank hetzelfde indeelt, heeft alsnog symmetrie gebouwd, alleen verticaal.
De zwart-wittest
Twijfel je of een opstelling klopt, maak er dan een foto van en zet die op zwart-wit. Kleur leidt af; in grijstinten zie je alleen nog vorm en gewicht, en dan valt meteen op welke kant van het beeld te zwaar is.
Wat je in zo'n grijze foto zoekt is optisch gewicht, en dat werkt anders dan echt gewicht. Donker weegt zwaarder dan licht, dicht zwaarder dan transparant, en groot zwaarder dan klein, maar die drie kunnen elkaar opheffen: een kleine donkere vaas houdt een grote glazen kandelaar moeiteloos in evenwicht. Daarom kan een opstelling die qua centimeters volkomen scheef is, in het echt perfect kloppen.
Herstel met één ingreep, niet met vijf. Meestal is het genoeg om één object te verplaatsen of weg te halen; wie na een scheve foto vijf dingen tegelijk verschuift, bouwt een nieuw probleem naast het oude. En als niets helpt: begin met een leeg vlak en zet terug in de volgorde groot, middel, klein. Meer paren, trio's en hoogteverlopen om mee te bouwen staan bij de kandelaars en windlichten.
Blijft de foto scheef aanvoelen zonder dat je ziet waarom, stuur hem dan mee naar ons persoonlijk stylingadvies; een tweede paar ogen ziet vaak in één keer wat er hapert, en je krijgt er een concreet voorstel bij.
